10 sự kiện định hình thế giới năm 2023

Thứ ba - 26/12/2023 14:32
2023 là một năm đầy biến cố với những trận động đất thảm khốc và hai cuộc xung đột gây tác động toàn cầu, trong khi nền kinh tế thế giới phục hồi yếu sau đại dịch, thử thách khả năng xoay xở của các quốc gia.

Dưới đây là 10 sự kiện quốc tế nổi bật nhất năm nay do báo Tiền Phong bình chọn:

 

1. Bùng nổ xung đột Israel - Hamas

Tình hình Trung Đông cho đến cuối tháng 9/2023 có vẻ đầy hứa hẹn, khi Israel và Ả-rập Xê-út chuẩn bị ký thỏa thuận để chấm dứt thù địch và thiết lập quan hệ ngoại giao, trong khi thỏa thuận ngừng bắn ở Yemen được thực hiện nghiêm túc. Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan đánh giá: “Trung Đông ngày nay yên tĩnh hơn so với hai thập kỷ trước”.

111
Vài chục ngàn người Palestine thương vong và nhiều nhà cửa ở Dải Gaza trở thành đống đổ nát. (Ảnh: Reuters)

Chỉ 8 ngày sau phát biểu đó, lực lượng Hamas bất ngờ tấn công miền nam Israel, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 240 người bị bắt làm con tin. Sau thất bại mất mặt ngày 7/10, Israel mở chiến dịch tấn công vào Dải Gaza và thề quét sạch Hamas. Chiến dịch tấn công trên bộ và trên không của Israel vào vùng đất hẹp bị phong tỏa khiến ít nhất 20.000 người Palestine thiệt mạng, trong đó có hàng ngàn phụ nữ và em, theo thống kê của cơ quan y tế Dải Gaza.

Thương vong quá lớn và thảm hoạ nhân đạo kéo dài ở Dải Gaza khiến nhiều quốc gia trên thế giới chỉ trích Israel gay gắt, thậm chí tẩy chay. Tổng thống Mỹ Joe Biden ban đầu ủng hộ mạnh mẽ quyền trả đũa của Israel, nhưng sau đó liên tục thúc giục đồng minh làm nhiều hơn nữa để bảo vệ dân thường. Vì ủng hộ Israel về ngoại giao và quân sự nên Washington cũng rơi vào thế bị cô lập ở Liên Hợp Quốc. Đến nay vẫn chưa rõ cuộc xung đột sẽ kết thúc như thế nào và điều gì sẽ xảy ra sau đó.

2. Chiến dịch phản công của Ukraine thất bại

Đầu năm 2023, Ukraine và các đồng minh hy vọng chiến dịch phản công của Ukraine có thể phá vỡ sự kiểm soát của Nga ở miền đông và miền nam Ukraine, thậm chí tiến xuống cả bán đảo Crimea mà Mátxcơva sáp nhập từ năm 2014.

111
Lính Ukraine bắn lựu pháo về phía quân Nga trên chiến trường Soledar. (Ảnh: Reuters)

Cuộc phản công bắt đầu vào đầu tháng 6, dù gây tổn thất đáng kể cho lực lượng Nga nhưng không đủ để tạo nên đột phá. Trong khi đó, hiện tượng “mệt mỏi với Ukraine” bắt đầu xuất hiện ở phương Tây sau 2 năm chiến tranh. Tại Mỹ, các nghị sĩ đảng Cộng hòa cứng rắn chặn đề xuất của chính quyền Tổng thống Joe Biden về viện trợ bổ sung cho Ukraine. Trong những ngày cuối cùng của năm, các đồng minh của Ukraine ở châu Âu thậm chí đã tính đến tác động của khả năng Ukraine sẽ thua trên chiến trường và Nga chiến thắng, hoặc nguy cơ chiến tranh sẽ kéo dài nhiều năm nữa.

3. Động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria

Hơn 67.000 người thiệt mạng sau trận động đất mạnh 7,8 độ làm rung chuyển miền nam Thổ Nhĩ Kỳ và vùng tây bắc nước láng giềng Syria vào sáng sớm 6/2. Chỉ riêng tại Thổ Nhĩ Kỳ đã có hơn 50.000 tòa nhà bị phá hủy hoặc phải phá bỏ. Đây được đánh giá là trận động đất lớn nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 1939 và cũng là một trong những trận động đất mạnh nhất trên thế giới.

111
Cảnh tan hoang ở Thổ Nhĩ Kỳ sau trận động đất lịch sử. (Ảnh: Getty)

4. Căng thẳng Mỹ - Trung giảm nhiệt

Đầu năm 2023, căng thẳng Mỹ-Trung có vẻ giảm nhiệt, sau khi lãnh đạo hai nước có cuộc gặp trực tiếp bên lề thượng đỉnh G20 tại Bali cuối năm 2022. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken dự kiến thăm Bắc Kinh vào tháng 2, nhưng bất ngờ một khinh khí cầu Trung Quốc bị phát hiện trên vùng trời Mỹ. Washington cáo buộc Bắc Kinh sử dụng phương tiện này để do thám, nhưng Trung Quốc bác bỏ. Chiếc khinh khí cầu trôi dạt suốt 1 tuần trước khi Không quân Mỹ điều tiêm kích F-22 Raptor bắn hạ.

111
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp Tổng thống Mỹ Joe Biden tháng 11/2023 ở San Francisco. Ảnh: Xinhua

Sự việc khiến quan hệ hai bên căng thẳng trở lại, và ông Blinken phải hoãn chuyến thăm. Sau nhiều nỗ lực, lãnh đạo hai nước có cuộc gặp thượng đỉnh nhân Diễn đàn cấp cao APEC vào tháng 11 ở San Francisco. Các quan chức quân đội hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc tổ chức một cuộc họp trực tuyến ngày 21/12, cuộc đối thoại đầu tiên sau hơn một năm đóng băng. Căng thẳng hai bên đến nay có vẻ hạ nhiệt, dù Washington vẫn tiếp tục nỗ lực hạn chế Bắc Kinh về thương mại và tiếp cận công nghệ cao, đồng thời tiếp tục ủng hộ đồng minh Philippines trong tranh chấp ở Biển Đông và bán vũ khí cho Đài Loan (Trung Quốc).

5. Kinh tế thế giới phục hồi chậm

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ước tính kinh tế thế giới tăng trưởng 2,9% năm 2023, thấp hơn mức 3,3% của năm ngoái, và sẽ chỉ đạt khoảng 2,7% trong năm 2024.

111
Sự sụp đổ của Credit Suisse gây ra nỗi lo toàn cầu. (Ảnh: Exmarkets)

Tình hình kinh tế năm qua chịu tác động lớn của những cơn “địa chấn” từ sự sụp đổ của các ngân hàng như Thung lũng Silicon, Signature, First Republic của Mỹ và Credit Suisse của Thụy Sĩ, cùng với cuộc khủng hoảng năng lượng và xung đột ở Ukraine và Trung Đông. Ngân hàng trung ương nhiều nước phải tính toán giữa việc tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát và tạm dừng tăng để hỗ trợ phục hồi kinh tế.

6. BRICS mở rộng

Cuối tháng 8, nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS, một liên minh không chính thức giữa Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, tuyên bố sẽ mở rộng để kết nạp thêm 6 quốc gia (Argentina, Ai Cập, Ethiopia, Iran, Ả-rập Xê-út và UAE) trong tương lai gần.

111
Lãnh đạo BRICS tại thượng đỉnh ở Nam Phi (Ảnh: Sputnik)

Bước đi này sẽ tạo nên một tập hợp lỏng lẻo các quốc gia chiếm khoảng 30% GDP và 43% sản lượng dầu toàn cầu, và có thể tiếp tục mở rộng trong dài hạn. Tầm nhìn của BRICS không chỉ là ngày càng mở rộng để đối trọng với phương Tây, mà còn tạo ra một đồng tiền chung để giảm bớt vai trò thống trị của đô la Mỹ.
 

7. Cuộc đua vũ trụ nóng hơn

Các cường quốc và nhiều hãng tư nhân đang tích cực chạy đua vào không gian. Đến nay đã có 77 quốc gia có cơ quan không gian vũ trụ, 16 quốc gia có thể đưa hàng vào vũ trụ. Mặt trăng được quan tâm nhiều hơn cả.

Nỗ lực của Nga nhằm chinh phục Hằng Nga thất bại, khi tàu đổ bộ của Mátxcơva đâm vào bề mặt Mặt trăng trong tháng 8. Ít ngày sau, Ấn Độ làm nên lịch sử khi trở thành quốc gia đầu tiên đưa tàu đáp xuống vùng cực nam của Mặt trăng. Hai tuần sau, Ấn Độ khởi động sứ mệnh nghiên cứu Mặt trời.

111
Tàu đổ bộ Mặt trăng của Ấn Độ.

Trung Quốc và Mỹ cũng đề ra chương trình Mặt trăng đầy tham vọng. NASA đặt mục tiêu đưa phi hành gia trở lại Mặt trăng vào năm 2025, còn Bắc Kinh đẩy mạnh triển khai kế hoạch tham vọng nhằm đưa phi hành gia lên Mặt trăng trong thập kỷ này và xây dựng một trạm nghiên cứu quốc tế trên đó. Các hãng tư nhân như SpaceX, Blue Origin và Virgin Galactic đóng vai trò lớn trong các hoạt động phóng tàu và vệ tinh lên vũ trụ.

Cuộc chạy đua ngày càng nóng làm dấy lên lo ngại rằng cạnh tranh địa chính trị sẽ dẫn đến tình trạng quân sự hóa không gian, trong khi vẫn thiếu quy tắc quản lý các hoạt động trong không gian vũ trụ.

8. Trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều hứa hẹn và nỗi lo

AI phát triển vượt bậc trong năm 2022 với sự ra đời của ChatGPT. Năm 2023, ChatGPT mạnh hơn 10 lần và các chính phủ, công ty và cá nhân đã nhanh chóng khai thác tiềm năng của nó. Điều đó dẫn đến những tranh luận sôi nổi rằng liệu AI đang dẫn lối vào một kỷ nguyên mới cho sự sáng tạo và thịnh vượng của con người hay mở ra chiếc hộp Pandora của một tương lai đầy ác mộng.

Những người lạc quan tin rằng AI đang tạo ra những đột phá khoa học với tốc độ chưa từng có trên nhiều lĩnh vực, cho phép điều chế thuốc nhanh chóng, giải mã những bí ẩn y học và giải quyết các câu hỏi toán học hóc búa. Những người bi quan cảnh báo rằng công nghệ này đang phát triển nhanh hơn khả năng đánh giá và giảm thiểu tác hại mà nó có thể gây ra, gây thất nghiệp hàng loạt và làm trầm trọng thêm bất bình đẳng xã hội.

Geoffrey Hinton, một trong những người tiên phong về AI, đã nghỉ việc tại Google để cảnh báo về mối nguy hiểm của nó. Những người tiên phong về công nghệ như Elon Musk và Steve Wozniak đã ký một bức thư ngỏ cảnh báo rằng AI gây ra “rủi ro sâu sắc cho xã hội và nhân loại”.

9. Nhiệt độ toàn cầu phá vỡ kỷ lục, COP28 đạt thỏa thuận lịch sử

Ngày 13/12, Hội nghị lần thứ 28 của các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP28) tại Dubai lần đầu tiên nhất trí chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch trong các hệ thống năng lượng theo cách công bằng, có trật tự và phù hợp, nhằm đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Các bên cũng cam kết tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo trên toàn cầu cho đến năm 2030.
 

111
Lãnh đạo các nước dự COP28 tại UAE. (Ảnh: Getty)

Đây được đánh giá là một bước tiến của nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu, trong bối cảnh năm 2023 được coi là năm nóng nhất trong 125.000 năm qua.

10. Dân số Ấn Độ vượt Trung Quốc

Trong thế kỷ qua, thậm chí lâu hơn, Trung Quốc vẫn là quốc gia đông dân nhất thế giới. Nhưng điều đó đã kết thúc trong năm 2023, khi dân số Ấn Độ ước tính có 1,4286 tỷ người, còn Trung Quốc có 1,4257 tỷ dân, theo thống kê của Liên Hợp Quốc.

111
Cảnh đông đúc trên một tuyến tàu ở Ấn Độ. (Anh: NDTV)

Các chuyên gia nhân khẩu dự đoán dân số Trung Quốc sẽ giảm 100 triệu người vào giữa thế kỷ này, trong khi Ấn Độ sẽ tăng lên 1,7 tỷ. Dân số trẻ hơn đóng vai trò là động lực cho tăng trưởng kinh tế. Vì thế, việc Ấn Độ vượt Trung Quốc về dân số có thể dẫn đến thay đổi trong cán cân quyền lực ở châu Á.
 

nguon: https://tienphong.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg a7896047c7ca0c9455db.jpg 370c09e6ae6b65353c7a.jpg 3b96701bd7961cc84587.jpg f369334897c55c9b05d4.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg IMG-8015-1.jpg IMG-8020-1.jpg IMG-8014-1.jpg IMG-8021-1.jpg IMG-8007-1.jpg IMG-8017-1.jpg IMG-8018-2.jpg IMG-8016-1.jpg IMG-8013-1.jpg IMG-5512.jpg IMG-5489-1.jpg IMG-5516.jpg IMG-5498.jpg IMG-5504.jpg IMG-5510.jpg IMG-5515.jpg IMG-5497.jpg IMG-5529.jpg IMG-5503.jpg IMG-5509.jpg IMG-5514.jpg IMG-5494.jpg IMG-5518.jpg IMG-5501.jpg IMG-5507.jpg IMG-5513.jpg IMG-5493.jpg IMG-5517.jpg IMG-5500.jpg IMG-5505.jpg TS9-3861-2.jpg TS9-3794-2.jpg
  • Đang truy cập13
  • Hôm nay2,640
  • Tháng hiện tại102,718
  • Tổng lượt truy cập2,947,921
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây