Danh nhân Lê Hữu Trác: Hành trình sáng tạo và di sản văn hóa 300 năm

Thứ hai - 26/02/2024 11:39
Trong lịch sử văn hóa Việt Nam, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ là một cái tên mà còn là biểu tượng của sự hiểu biết sâu sắc, trí tuệ và tinh thần sáng tạo.

Cuộc đời và sự nghiệp
Lê Hữu Trác sinh ngày 12 tháng 11 năm 1724 và mất ngày 15 tháng Giêng năm 1791 - đây là thời đại của nhà Lê Trịnh, một thời kỳ đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Ông sinh ra trong một gia đình đại trí thức ở làng Liêu Xá, huyện Đường Hào (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên). Cuộc đời của ông gắn bó với quê ngoại tại huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Tại đây, ông miệt mài tìm kiếm, khảo cứu, ươm trồng các loại cây thuốc bản địa, làm thơ, dạy học, viết sách, chữa bệnh cứu người.
111
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là danh y lỗi lạc nhất trong lịch sử y học dân tộc, đồng thời cũng là nhà văn hóa lớn có nhiều đóng góp với nền văn hóa dân tộc. Ông là một nhà khoa học lớn của dân tộc trong thế kỷ XVIII, người đã cống hiến cả đời mình cho nền văn hóa, khoa học dân tộc, cho sức khỏe Nhân dân. Ông để lại cho đời sau sự nghiệp trước tác đồ sộ trên nhiều lĩnh vực như: y học, văn học, triết học…

Năm 2024 là tròn 300 năm Ngày sinh của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, được tổ chức UNESCO vinh danh. Việc UNESCO vinh danh Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác của Việt Nam là sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những đóng góp của cá nhân danh y đối với xã hội, cộng đồng, nhất là tư tưởng nhân văn “sống vì mọi người” và tinh thần “học tập suốt đời”; khẳng định những đóng góp to lớn của người Việt Nam trên các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội, đồng thời thể hiện sự lan tỏa tài năng, trí tuệ của người Việt Nam trên trường quốc tế.

 Kỷ niệm 300 năm ngày sinh của ông, chúng ta không chỉ nhớ đến những đóng góp to lớn của ông đối với văn hóa, y học dân tộc mà còn khẳng định vai trò vĩ đại của ông trong lịch sử của đất nước.

Đóng góp vào nền y học dân tộc

Lê Hữu Trác, với tài năng và sự kiên trì, đã có những đóng góp vĩ đại vào lĩnh vực y học dân tộc Việt Nam. Trong suốt những năm làm thầy thuốc và đào tạo học trò, Danh y Lê Hữu Trác vẫn luôn mong muốn truyền lại y lý cho thế hệ sau thông qua những cuốn sách. Bộ “Hải Thượng Y tông tâm lĩnh” được ông dày công biên soạn, ghi chép và chắt lọc lại những chân lý ông đã lĩnh hội được từ các đại danh y đời trước và mất gần 10 năm (1760 – 1770) để hoàn thành. Đây là cuốn sách chứa đựng những gì tinh túy nhất trong sự nghiệp của người thầy thuốc vĩ đại này và là tài sản vô giá của nền y học Việt Nam. Toàn bộ cuốn sách bao gồm 28 tập, 66 quyển về các chuyên ngành nội khoa, sản khoa, phụ khoa, da liễu, nhãn khoa. Đồng thời ông còn phê phán và chỉ ra những điểm không phù hợp khi áp dụng trong điều trị cho người Việt Nam.

Trong gần 20 năm sau đó, ông vẫn tiếp tục biên soạn và cho ra đời nhiều tập sách quý giá nữa như “Y hải cầu nguyên” (1782), “Thượng kinh ký sự” (1783), “Vận khí bí điển” (1786).

Lê Hữu Trác không chỉ đơn thuần là một bác sĩ hay nhà dược học mà ông còn là một triết gia y học với tư duy sâu sắc về sức khỏe và bệnh tật. Ông đã khai phá và áp dụng tri thức dân gian vào việc chữa bệnh, thúc đẩy sự phát triển của y học dân tộc, từ đó cung cấp cho người dân những phương pháp chữa trị hiệu quả và tiết kiệm. Ông tin rằng thiên nhiên chứa đựng những loại dược liệu quý giá có thể được sử dụng để chữa bệnh, vừa hiệu quả, an toàn lại vừa tiết kiệm, tiện lợi. Ông đã tập trung vào việc nghiên cứu và sử dụng các loại thảo dược, thực vật và khoáng chất tự nhiên để điều trị các bệnh tật phổ biến. Không chỉ quan tâm đến việc điều trị bệnh, Lê Hữu Trác còn nhấn mạnh vào ý thức phòng ngừa bệnh và bảo vệ sức khỏe. Ông cho rằng việc duy trì sức khỏe là quan trọng và khuyến khích việc duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống cân đối và rèn luyện cơ thể. Đặc biệt, ông coi sức khỏe không chỉ là trạng thái không có bệnh tật mà còn là một trạng thái toàn diện của cơ thể, tinh thần và xã hội. Ông thúc đẩy ý thức về sự cân bằng giữa cơ thể và tâm hồn và giữa sức khỏe cá nhân với môi trường xã hội. Tư tưởng y học dân gian này của Lê Hữu Trác không chỉ là một phần của di sản văn hóa y học dân tộc mà còn là nguồn cảm hứng quý báu cho việc duy trì và phát triển sức khỏe cộng đồng.

Lê Hữu Trác còn đóng góp to lớn vào việc phát triển và lan truyền kiến thức y học dân tộc Việt Nam. Ông đã ghi chép, tổ chức và truyền đạt tri thức y học một cách cụ thể và hệ thống qua các tác phẩm của mình. Điều này đã góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát triển di sản văn hóa y học của dân tộc Việt. Không chỉ vậy, ông còn kết hợp tài tình giữa y học và triết học, tạo ra một phương pháp chữa bệnh đặc biệt. Ông không chỉ tập trung vào việc chữa trị các triệu chứng bệnh tật mà còn quan tâm đến nguyên nhân bên trong và tư duy phòng ngừa bệnh tật, từ đó phản ánh triết lý "phòng bệnh còn hơn chữa bệnh".

Di sản văn hóa và tinh thần

Không chỉ là một nhà y học, Lê Hữu Trác còn là một nhà văn với tài năng sáng tác độc đáo. Những tác phẩm của ông vừa là kho tàng kiến thức lịch sử, y học, lại vừa là những tác phẩm văn học giá trị, phản ánh cuộc sống, tư tưởng và truyền thống văn hóa dân tộc.

“Thượng kinh ký” (Ký sự lên kinh đô) là tập ký sự bằng chữ Hán của ông già lười Hải Thượng. Tập ký sự này mở đầu lúc Lê Hữu Trác đang sống ở quê mẹ là Hương Sơn, thì bỗng có chỉ triệu ra kinh chữa bệnh cho chúa Trịnh Sâm và thế tử Trịnh Cán. Khi ấy, ông đã 62 tuổi. Trên từng chặn đường, tác giả vừa mô tả phong cảnh vừa bộc lộ tâm trạng của mình. Đến kinh, tác giả tiếp tục mô tả quang cảnh ở đó, nhất là trong phủ chúa Trịnh, nơi xa hoa và quyền uy. Ngoài ra, ông còn kể việc tiếp xúc của mình với các Nho sĩ, quan lại và những người thân quen xưa. Tác phẩm kết thúc với việc ông về lại quê nhà trong tâm trạng mừng vui. Có thể nói đây là một thiên phóng sự duy nhất của văn học Việt xưa viết về người thật, việc thật với cách hành văn giản dị, tinh tế và sinh động.

Cũng trong tập ký sự này, Hải Thượng Lãn Ông còn có những bài thơ chứng tỏ ông có trái tim của một thi sĩ đích thực. Thơ ông có những xúc cảm nồng nàn giàu ý vị, có những cái đẹp thanh tú, diễm lệ của núi sông, của trăng gió. Dường như bài thơ nào của ông cũng có câu hay, câu lạ hoặc về hình tượng, hoặc về lối đặt câu, đảo ngữ.

300 năm trôi qua, tầm ảnh hưởng và di sản của  danh nhân Lê Hữu Trác vẫn nguyên giữ được giá trị và ý nghĩa sâu sắc, sống động trong tâm trí người Việt. Ông là người đã góp phần làm nên đặc điểm nhận diện nền văn hóa y học dân tộc, góp phần quý báu vào việc bảo tồn và phát triển tri thức truyền thống. Tác phẩm của ông không chỉ là di sản văn hóa của Việt Nam mà còn là nguồn cảm hứng vô tận cho thế hệ sau. Nhớ về ông không chỉ để tôn vinh sự hiểu biết, sáng tạo của một nhà y học vĩ đại mà còn để động viên chúng ta tiếp tục bảo tồn và phát triển di sản văn hóa, tri thức của dân tộc.

Đăng Khôi

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
5.jpg 66.jpg 29.jpg 49.jpg 20.jpg 42.jpg 13.jpg 37.jpg 6.jpg 67.jpg 31.jpg 50.jpg 22.jpg 43.jpg 15.jpg 38.jpg 7.jpg 68.jpg 33.jpg 52.jpg 24.jpg 45.jpg 16-1.jpg 39.jpg 40.jpg 9.jpg 71.jpg 34.jpg 63.jpg 27.jpg 48.jpg 19.jpg 41.jpg 12-qn1.jpg a-T.jpg 36.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg 906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg
  • Đang truy cập15
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm14
  • Hôm nay361
  • Tháng hiện tại67,966
  • Tổng lượt truy cập3,168,721
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây