Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến năm 2026 diễn ra từ ngày 25–27/4 tại tỉnh Hưng Yên, tiếp tục khẳng định vai trò là sự kiện văn hóa – du lịch tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Không chỉ tái hiện hình ảnh một thương cảng quốc tế từng được mệnh danh “thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”, lễ hội còn mở ra hành trình trở về “Tiểu Tràng An” xưa – không gian giao thoa văn hóa Đông – Tây, nơi hội tụ tinh hoa kiến trúc, tín ngưỡng và nghệ thuật dân gian đặc sắc của Việt Nam.
Phố Hiến - Di sản "Tiểu Tràng An" và hệ thống kiến trúc đình - đền - chùa đặc sắc
Phố Hiến, thuộc thành phố Hưng Yên (cũ), từng là thương cảng quốc tế phồn thịnh vào thế kỷ XVI–XVII. Theo nhiều tư liệu lịch sử và nghiên cứu văn hóa, nơi đây là điểm giao thương sôi động bậc nhất Đàng Ngoài, đón thương nhân từ nhiều quốc gia châu Á và châu Âu như Trung Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Bồ Đào Nha… Chính sự giao thoa ấy đã tạo nên một đô thị cổ mang tính quốc tế hiếm có, vừa đậm bản sắc phương Đông, vừa tiếp thu tinh hoa kiến trúc phương Tây.
Văn miếu Xích Đằng-Biểu tượng tự hào đất học Phố Hiến
Từ dòng chảy lịch sử đó, Phố Hiến được ví như một “Tiểu Tràng An” thu nhỏ – nơi hội tụ tinh hoa văn hóa, kiến trúc và tín ngưỡng dân gian. Điểm đặc sắc nhất của Phố Hiến chính là hệ thống đình – đền – chùa dày đặc, phản ánh rõ nét đời sống tâm linh phong phú của cư dân thương cảng xưa, đồng thời là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa hiếm có trong lịch sử Việt Nam.
Trong quần thể di tích, nổi bật là Văn Miếu Xích Đằng – biểu tượng truyền thống hiếu học; Chùa Chuông – ngôi chùa cổ được mệnh danh “đệ nhất danh lam” của Phố Hiến; cùng hệ thống di tích quan trọng như Chùa Phố, Đền Mẫu, Đền Thiên Hậu, Đông Đô Quảng Hội, Chùa - Đình Hiến, Đền Mây, Đền Trần Phố Hiến... Các công trình này không chỉ mang kiến trúc thuần Việt mà còn thể hiện rõ dấu ấn giao thoa Việt – Hoa – phương Tây, phản ánh vai trò của Phố Hiến như một trung tâm thương mại – văn hóa quốc tế. Đặc biệt, nhiều ngôi đình, chùa vẫn giữ nguyên bố cục truyền thống kết hợp họa tiết, vật liệu và kỹ thuật xây dựng ngoại nhập, tạo nên giá trị kiến trúc độc đáo.
Chùa Chuông - Phố Hiến đệ nhất danh lam.
Không gian đình – đền – chùa ở Phố Hiến không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi diễn ra lễ hội, diễn xướng dân gian, giáo dục đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Chính vì vậy, quần thể di tích Phố Hiến đã được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt từ năm 2014.
Bên cạnh kiến trúc, Phố Hiến còn là cái nôi của nhiều loại hình nghệ thuật dân gian, như: ca trù, hát trống quân, chèo, cùng hàng trăm lễ hội truyền thống, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cư dân vùng thương cảng cổ.
Lễ hội Phố Hiến 2026 - Không gian sống lại của di sản và văn hóa dân gian
Theo kế hoạch, Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến 2026 diễn ra trong 3 ngày (25–27/4/2026), với quy mô cấp tỉnh, tổ chức tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Phố Hiến và các di tích tiêu biểu thuộc các phường Phố Hiến, Hồng Châu và Sơn Nam.
Điểm nhấn của lễ hội là Lễ khai mạc tối 25/4 tại Quảng trường Nguyễn Văn Linh, được truyền hình trực tiếp trên hệ thống truyền hình và nền tảng số của Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, đồng thời tiếp sóng tại nhiều địa phương. Chương trình nghệ thuật quy mô lớn tái hiện lịch sử Phố Hiến: từ thương cảng quốc tế phồn hoa đến không gian văn hóa giàu bản sắc hôm nay, với sự tham gia của hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên chuyên nghiệp.
Đông Đô Quảng Hộil - Nơi đây là một Hội quán của người Hoa - là nơi hội họp của các thương gia nước ngoài, nhưng chủ yếu là người Trung Quốc đến làm ăn, buôn bán tại vùng Phố Hiến thế kỷ XVI, XVII.
Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức truyền thống, như: lễ cáo yết, lễ cầu quốc thái dân an, lễ rước kiệu Thánh và đặc biệt là nghi thức rước nước trên Sông Hồng. Đây là nghi lễ mang đậm tín ngưỡng nông nghiệp, thể hiện khát vọng mùa màng bội thu, cuộc sống an lành và sự gắn kết cộng đồng.
Song song với phần lễ là phần hội sôi động, kéo dài trong suốt thời gian diễn ra lễ hội. Hàng loạt hoạt động dân gian đặc sắc, như: kéo co, cờ tướng, cờ người, nhảy bao bố, bịt mắt đập niêu, đi cầu kiều… được tổ chức, tái hiện sinh động không gian “trên bến dưới thuyền” của Phố Hiến xưa. Những trò chơi dân gian này không chỉ tạo không khí lễ hội rộn ràng mà còn giúp gắn kết cộng đồng, khơi dậy ký ức văn hóa truyền thống.
Chùa Hiến - Nơi đây lưu giữ nhiều minh chứng, lịch sử về sự hình thành và phát triển của thương cảng Phố Hiến xưa.
Các loại hình nghệ thuật dân gian tiếp tục là điểm nhấn quan trọng như múa rối nước, hát ca trù, hát trống quân, hát giao duyên và thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đặc biệt, các hoạt động biểu diễn trên thuyền tại khu vực hồ Bán Nguyệt tạo nên không gian văn hóa giàu tính biểu tượng, gợi nhớ thời kỳ thương cảng tấp nập “trên bến dưới thuyền”. Bên cạnh đó, lễ hội còn có không gian triển lãm tư liệu Phố Hiến xưa và nay, giới thiệu làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP, cùng khu vực ẩm thực đặc sản Hưng Yên. Đây là điểm nhấn giúp du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm đời sống văn hóa – kinh tế của vùng đất.
Đền Thiên Hậu: Đền được xây dựng vào thế kỷ XVI – XVII, do 14 dòng họ người Trung Quốc ở Quảng Đông, Quảng Tây và Phúc Kiến sinh sống tại Phố Hiến quyên góp vật liệu chuyển sang bằng đường biển, đồng thời kết hợp với các nghệ nhân người Việt cất dựng.
Lễ hội Văn hóa dân gian Phố Hiến không chỉ là sự kiện thường niên mà còn là sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng của Hưng Yên, góp phần quảng bá hình ảnh một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và bản sắc văn hóa đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Với sự chuẩn bị đồng bộ, quy mô và giàu chiều sâu văn hóa, Lễ hội Phố Hiến 2026 tiếp tục khẳng định giá trị của một “Tiểu Tràng An” giữa lòng đồng bằng Bắc Bộ – nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được “sống” trong nhịp thở đương đại, trở thành cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai bằng sức mạnh bền vững của văn hóa.
Phố Hiến - Di sản "Tiểu Tràng An" và hệ thống kiến trúc đình - đền - chùa đặc sắc
