Chuyển đổi số báo chí địa phương trong giai đoạn hiện nay: Yêu cầu tất yếu và giải pháp nâng cao trải nghiệm công chúng

Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu khách quan, xu thế tất yếu trong quá trình phát triển của báo chí nước ta hiện nay. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, cùng với chủ trương sắp xếp, sáp nhập, hợp nhất các cơ quan báo chí ở địa phương theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là vấn đề mang tính chiến lược, gắn chặt với việc nâng cao chất lượng thông tin, hiệu quả tuyên truyền và vai trò định hướng dư luận xã hội của báo chí cách mạng.
cds
Ảnh minh họa.
Thực tiễn cho thấy, môi trường truyền thông đang có sự thay đổi sâu sắc cả về phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Sự phát triển nhanh chóng của Internet, mạng xã hội và các nền tảng số đã làm thay đổi căn bản thói quen tiếp cận thông tin của công chúng. Công chúng ngày nay không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà còn trực tiếp tham gia phản hồi, chia sẻ, tương tác và đồng thời tạo ra nội dung. Trong bối cảnh đó, báo chí địa phương đứng trước yêu cầu phải đổi mới tư duy làm báo, lấy công chúng làm trung tâm, coi trải nghiệm của công chúng là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng và hiệu quả của sản phẩm báo chí.

Trải nghiệm công chúng đối với các sản phẩm báo chí hiện nay không chỉ dừng lại ở việc thông tin có nhanh, có đầy đủ hay không, mà còn bao gồm mức độ thuận tiện khi tiếp cận, tính hấp dẫn trong cách thể hiện, độ tin cậy của thông tin, khả năng tương tác và giá trị mà công chúng nhận được. Do đó, chuyển đổi số báo chí không thể chỉ dừng ở việc số hóa nội dung hay đưa báo chí lên môi trường mạng, mà phải là quá trình đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo, mô hình tổ chức tòa soạn, phương thức tác nghiệp, đến cách thức xây dựng, phân phối và quản lý nội dung trên đa nền tảng.

Trong những năm gần đây, nhiều cơ quan báo chí địa phương đã từng bước chuyển đổi từ mô hình làm báo đơn loại hình sang mô hình đa phương tiện, đa nền tảng, lấy báo điện tử làm trung tâm để tổ chức sản xuất nội dung. Các dạng thức báo chí hiện đại như longform, emagazine, infographic, video ngắn, podcast, phim tài liệu, livestream… ngày càng được quan tâm đầu tư, góp phần nâng cao chất lượng tuyên truyền, tăng tính hấp dẫn và khả năng tiếp cận của thông tin chính thống. Thực tiễn này khẳng định, nếu được tổ chức bài bản, báo chí địa phương hoàn toàn có thể phát huy lợi thế am hiểu địa bàn, gần dân, sát thực tiễn, tạo ra những sản phẩm báo chí có chiều sâu, có sức lan tỏa và đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Cùng với báo điện tử, báo in cũng đang được đặt lại vị trí trong hệ sinh thái báo chí hiện đại. Mặc dù không còn giữ vai trò chủ đạo về tốc độ thông tin, báo in vẫn có giá trị riêng nếu được định hướng đúng, tập trung vào nội dung phân tích, bình luận, chuyên đề, có chiều sâu và giá trị lưu trữ cao. Việc đổi mới hình thức thể hiện, gắn báo in với các sự kiện chính trị – xã hội lớn có thể tạo ra những trải nghiệm khác biệt, góp phần giữ vững vị thế của báo in trong lòng bạn đọc.
trung tam bao chi dh xiv 3
Tại Trung tâm Báo chí Đại hội XIV: Cơ sở vật chất hiện đại, đảm bảo phục vụ tốt nhất cho tác nghiệp báo chí.
Chuyển đổi số báo chí địa phương càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thực hiện chủ trương sáp nhập, hợp nhất các cơ quan báo chí ở cấp tỉnh. Việc hình thành các trung tâm truyền thông đa phương tiện nếu gắn với chuyển đổi số thực chất sẽ giúp tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực, hạn chế trùng lặp nội dung, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc sắp xếp tổ chức, mà không đổi mới tư duy làm báo, phương thức quản trị và quy trình sản xuất nội dung, thì mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả báo chí sẽ khó đạt được.

Bên cạnh những cơ hội, chuyển đổi số báo chí địa phương đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Trước hết là nhận thức và tư duy của một bộ phận người làm báo còn chậm đổi mới; thói quen tác nghiệp truyền thống, tâm lý ngại thay đổi, ngại học hỏi vẫn tồn tại. Bên cạnh đó, hạn chế về nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ, trang thiết bị kỹ thuật và nhân lực chuyên sâu về công nghệ, dữ liệu, đồ họa… là những khó khăn phổ biến đối với nhiều cơ quan báo chí địa phương.

Một thách thức khác là tình trạng tin giả, thông tin sai lệch, vi phạm bản quyền và các nguy cơ mất an toàn, an ninh mạng trên không gian số. Trong môi trường thông tin đa chiều, phức tạp, báo chí địa phương phải cạnh tranh gay gắt với các nguồn tin không chính thống, đòi hỏi phải không ngừng nâng cao chất lượng nội dung, tính chính xác, kịp thời và vai trò định hướng dư luận.

Thực tiễn cho thấy, yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số báo chí không chỉ nằm ở công nghệ, mà trước hết và quan trọng nhất là con người. Chuyển đổi số đòi hỏi đội ngũ người làm báo phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng tác nghiệp hiện đại, khả năng sáng tạo nội dung đa phương tiện và làm việc trong môi trường tòa soạn hội tụ. Đồng thời, vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, ban biên tập các cơ quan báo chí có ý nghĩa then chốt trong việc định hướng, tạo động lực và tổ chức thực hiện chuyển đổi số một cách bài bản, hiệu quả.

Có thể khẳng định, chuyển đổi số báo chí địa phương là nhiệm vụ lâu dài, xuyên suốt, gắn liền với quá trình đổi mới, sắp xếp hệ thống báo chí theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại. Trong quá trình đó, việc lấy công chúng làm trung tâm, nâng cao trải nghiệm người dùng, đồng thời giữ vững tôn chỉ, mục đích và các giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng chính là nền tảng quan trọng để báo chí địa phương hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Nguyễn Thanh