Nâng cao nhận thức về tin giả và an toàn thông tin trên không gian mạng

Thứ sáu - 13/02/2026 15:38
In ra
Đóng cửa sổ này

“Mỗi hành vi chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng không chỉ gây nhiễu loạn dư luận, mà còn vô tình tiếp tay cho các thế lực thù địch, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ”.

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, internet và mạng xã hội đã trở thành kênh thông tin quan trọng, tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống xã hội. Không gian mạng giúp người dân tiếp cận tri thức, thông tin thời sự trong nước và quốc tế, phục vụ hiệu quả cho học tập, lao động, sản xuất và giao tiếp. Đối với thế hệ trẻ, mạng xã hội còn là môi trường tương tác, thể hiện quan điểm cá nhân và hình thành nhận thức xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích, không gian mạng cũng bộc lộ nhiều mặt trái, nổi bật là tình trạng lan truyền tin giả, tin sai sự thật, thông tin xấu độc với tính chất ngày càng phức tạp, khó kiểm soát. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn đối với bảo đảm an ninh thông tin, ổn định chính trị – xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Tin giả, tin sai sự thật là những thông tin không chính xác, chưa được kiểm chứng, bị bóp méo hoặc bịa đặt, lan truyền trên internet và mạng xã hội. Chúng xuất hiện trong nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, y tế, giáo dục, trong đó nguy hiểm nhất là những thông tin liên quan đến đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Thông qua tin giả, các đối tượng xấu gieo rắc hoài nghi, kích động tư tưởng chống đối, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, làm suy yếu nền tảng tư tưởng của Đảng và sự ổn định của chế độ.

Thực tế cho thấy các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị trong và ngoài nước đã triệt để lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin xuyên tạc, bóp méo, vu cáo lãnh đạo, chống phá Đảng và Nhà nước. Với tốc độ lan truyền nhanh và phạm vi rộng, các thông tin sai lệch này tác động trực tiếp đến nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân, gây nhiễu loạn dư luận.

Đáng chú ý, khi Đảng và Nhà nước triển khai chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy để nâng cao hiệu quả hoạt động, các thế lực thù địch đã lợi dụng vấn đề này để tung ra nhiều luận điệu xuyên tạc, thổi phồng khó khăn, xuyên tạc mục tiêu cải cách, từ đó gây hoang mang dư luận, làm dao động cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Một đặc điểm đáng lo ngại của tin giả là khả năng lan truyền rất nhanh, thậm chí nhanh hơn thông tin chính thống. Các đối tượng tung tin lợi dụng “khoảng trống thông tin”, tâm lý hiếu kỳ, tò mò và tâm lý đám đông của người dùng mạng xã hội để bịa đặt thông tin mới, làm mới thông tin cũ hoặc cắt ghép, xuyên tạc sự kiện thật. Điều này khiến việc nhận diện tin giả khó khăn, đặc biệt với những người thiếu kỹ năng xử lý thông tin.

Các dấu hiệu nhận diện tin giả bao gồm: tiêu đề giật gân, câu khách; nguồn tin từ tài khoản cá nhân hoặc tổ chức không rõ ràng; nội dung thiếu chặt chẽ, mắc lỗi chính tả; hình ảnh, video bị chỉnh sửa hoặc đưa ra khỏi bối cảnh gốc; thông tin thiếu dẫn chứng xác thực hoặc trích dẫn nguồn không rõ danh tính. Một số tin giả còn nhằm mục đích trục lợi, quảng cáo, lừa đảo, gây hoang mang cộng đồng.

Hệ lụy của tin giả là rất nghiêm trọng. Với cá nhân, tin giả dẫn đến nhận thức sai lệch, hoang mang, ra quyết định sai lầm, gây thiệt hại về kinh tế, sức khỏe và tinh thần. Với xã hội, tin giả làm nhiễu loạn môi trường thông tin, ảnh hưởng trật tự, an toàn xã hội, tác động tiêu cực đến an ninh chính trị, kinh tế và uy tín cơ quan công quyền. Về lâu dài, lan truyền tin giả xói mòn niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Trong bối cảnh đó, bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước. Không gian mạng là môi trường mở, kết nối cao, song tiềm ẩn rủi ro nếu người sử dụng thiếu ý thức, trách nhiệm và kỹ năng cần thiết. Chia sẻ, bình luận hoặc lan truyền thông tin chưa kiểm chứng không chỉ khiến người dùng trở thành nạn nhân của tin giả mà còn vô tình tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật.

Mỗi công dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, trách nhiệm xã hội và bản lĩnh chính trị khi tham gia không gian mạng. Trước mỗi thông tin, cần kiểm tra nguồn gốc, đối chiếu với kênh chính thống, không vội tin và chia sẻ nội dung chưa xác thực. Cán bộ, đảng viên cần gương mẫu trong việc sử dụng mạng xã hội, lan tỏa thông tin tích cực, tham gia định hướng dư luận và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch.

Theo pháp luật Việt Nam, hành vi tạo, đăng tải, chia sẻ thông tin giả mạo hoặc sai sự thật bị nghiêm cấm và sẽ bị xử lý tùy theo mức độ vi phạm. Chấp hành pháp luật, sử dụng mạng xã hội văn minh, có trách nhiệm không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yêu cầu về ý thức chính trị và đạo đức công dân.

Trong thời đại số hóa, thông tin là “con dao hai lưỡi”. Sử dụng đúng thông tin sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao dân trí và củng cố đồng thuận xã hội. Ngược lại, nếu thiếu tỉnh táo, thông tin có thể bị lợi dụng để chống phá, gây chia rẽ và làm suy yếu niềm tin nhân dân. Nâng cao nhận thức về tin giả, tin sai sự thật và bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Nguyễn Đản
(nguồn: Người làm báo Hưng Yên số 99)