"Không để người đã hy sinh vì Tổ quốc mãi nằm lại trong vô danh" – đó không chỉ là mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và sự đồng hành của Nhân dân, chiến dịch đang từng ngày viết tiếp hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ xoa dịu nỗi đau của thân nhân mà còn bồi đắp truyền thống yêu nước, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình được đánh đổi bằng máu xương của lớp lớp cha anh.
Đưa hài cốt liệt sĩ ra khỏi hang Đá Sập (núi Sơn Gà, xã Hà Nha, TP Đà Nẵng). Ảnh QĐND
Mệnh lệnh từ trái tim trên hành trình tìm lại những người con của Tổ quốc
Tháng Bảy hằng năm luôn mang đến những cảm xúc đặc biệt đối với mỗi người dân Việt Nam. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tưởng nhớ và tri ân những anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và những người có công với cách mạng đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Hơn một nửa thế kỷ sau ngày đất nước thống nhất, vẫn còn hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định được nơi an nghỉ hoặc chưa biết tên trên bia mộ. Nỗi đau chiến tranh vì thế vẫn chưa thực sự khép lại trong nhiều gia đình.
Xuất phát từ trách nhiệm lịch sử và đạo lý dân tộc, Thủ tướng Chính phủ đã phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây được xem là đợt cao điểm lớn nhất từ trước đến nay nhằm huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, các lực lượng vũ trang, các ngành, địa phương và toàn xã hội vào công tác "đền ơn đáp nghĩa". Khác với những giai đoạn trước, chiến dịch lần này không chỉ tập trung tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà còn đặt trọng tâm vào việc ứng dụng thành tựu khoa học, đặc biệt là công nghệ giám định ADN, nhằm xác định danh tính các liệt sĩ chưa biết tên. Sau hơn nửa chặng đường triển khai, chiến dịch đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Hàng nghìn hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong nước và trên đất bạn Lào, Campuchia; hàng chục nghìn phần mộ được lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN; nhiều khu mộ tập thể được phát hiện sau hàng chục năm thất lạc.
Đằng sau mỗi con số ấy là biết bao ngày tháng băng rừng, lội suối của cán bộ, chiến sĩ; là những chuyến khảo sát kéo dài giữa vùng chiến trường cũ; là sự đối chiếu tỉ mỉ từng trang tài liệu, từng lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh và người dân địa phương. Có những cuộc tìm kiếm kéo dài nhiều năm chỉ bắt đầu từ một ký ức mơ hồ. Có những nơi chỉ còn lại vài mảnh di vật nhỏ bé như chiếc cúc áo, đoạn dây võng hay mảnh tăng rách nhưng chính những dấu tích ấy đã giúp tìm lại nơi yên nghỉ của những người lính đã nằm lại hơn nửa thế kỷ. Bởi vậy, mỗi hài cốt được quy tập không đơn thuần là kết quả của một nhiệm vụ chuyên môn mà là sự kết tinh của trách nhiệm, lòng biết ơn và khát vọng đưa những người con của đất nước trở về với tên tuổi, quê hương.
Để không còn những người lính vô danh
Hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm, các địa phương trên cả nước đã khẩn trương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Tại Hưng Yên, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã xây dựng kế hoạch cụ thể, huy động sự tham gia của các sở, ngành, địa phương nhằm đẩy nhanh việc lấy mẫu ADN đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Toàn tỉnh hiện có gần 35.000 phần mộ liệt sĩ tại 230 nghĩa trang, trong đó còn hơn 4.200 phần mộ chưa xác định được thông tin. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chuyên môn, chính quyền địa phương và thân nhân liệt sĩ.
Các nghĩa trang liệt sĩ được rà soát, lập sơ đồ mộ chí, chuẩn bị đầy đủ điều kiện để tổ chức lấy mẫu sinh phẩm theo đúng quy trình kỹ thuật. Mỗi thao tác đều được thực hiện bằng sự cẩn trọng và lòng thành kính đối với những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Đối với lực lượng quân đội, đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là "mệnh lệnh từ trái tim". Mỗi cuộc tìm kiếm là một hành trình đi ngược dòng lịch sử, tìm lại những người đồng đội năm xưa. Mỗi kết quả đạt được đều góp phần làm vơi đi nỗi đau của những gia đình đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.
Lực lượng chức năng xã Nam Thụy Anh (tỉnh Hưng Yên) thực hiện lấy mẫu sinh phẩm từ hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN.
Song, để hành trình ấy đi đến đích, không thể chỉ trông chờ vào các lực lượng chuyên trách. Mỗi thông tin của cựu chiến binh, mỗi ký ức của người dân từng sinh sống tại vùng chiến sự, mỗi tài liệu còn lưu giữ trong các gia đình, mỗi mẫu ADN do thân nhân liệt sĩ cung cấp đều có thể trở thành chìa khóa giúp xác định danh tính những người đã ngã xuống. Đó cũng là cách để toàn xã hội cùng tham gia viết tiếp nghĩa cử "Đền ơn đáp nghĩa" bằng những việc làm thiết thực.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tri ân không chỉ là những nén hương trong ngày 27/7 mà còn là trách nhiệm gìn giữ lịch sử, lan tỏa những câu chuyện về sự hy sinh của cha anh, sống có lý tưởng, cống hiến cho quê hương, đất nước để xứng đáng với sự đánh đổi của các thế hệ đi trước. Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ hướng tới mục tiêu tìm kiếm những hài cốt còn nằm lại nơi chiến trường hay xác định danh tính những phần mộ chưa biết tên. Điều lớn lao hơn, chiến dịch đang khơi dậy và lan tỏa sâu sắc truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", hun đúc trách nhiệm của cả cộng đồng đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân và cuộc đời cho Tổ quốc. Mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc đoàn tụ sau nhiều thập kỷ xa cách. Mỗi danh tính được xác định là một lời tri ân thiêng liêng, góp phần khép lại nỗi đau chiến tranh và viết tiếp bản hùng ca về lòng biết ơn của dân tộc Việt Nam.
Để rồi, trong mỗi mùa Tháng Bảy tri ân, hành trình ấy vẫn tiếp tục được nối dài bằng trách nhiệm, bằng tình cảm và bằng quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội, với khát vọng không còn người lính nào mãi mãi vô danh trên mảnh đất mà họ đã ngã xuống để gìn giữ hòa bình hôm nay.
Đằng sau mỗi con số ấy là biết bao ngày tháng băng rừng, lội suối của cán bộ, chiến sĩ; là những chuyến khảo sát kéo dài giữa vùng chiến trường cũ; là sự đối chiếu tỉ mỉ từng trang tài liệu, từng lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh và người dân địa phương. Có những cuộc tìm kiếm kéo dài nhiều năm chỉ bắt đầu từ một ký ức mơ hồ. Có những nơi chỉ còn lại vài mảnh di vật nhỏ bé như chiếc cúc áo, đoạn dây võng hay mảnh tăng rách nhưng chính những dấu tích ấy đã giúp tìm lại nơi yên nghỉ của những người lính đã nằm lại hơn nửa thế kỷ. Bởi vậy, mỗi hài cốt được quy tập không đơn thuần là kết quả của một nhiệm vụ chuyên môn mà là sự kết tinh của trách nhiệm, lòng biết ơn và khát vọng đưa những người con của đất nước trở về với tên tuổi, quê hương.