Trải qua 76 năm hình thành và phát triển (21/4/1950 – 21/4/2026), Hội Nhà báo Việt Nam đã khẳng định vị thế là tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp của những người làm báo cả nước, là “ngôi nhà chung” đoàn kết, tập hợp đội ngũ người làm báo cách mạng, đồng hành cùng sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ dấu mốc lịch sử tại xóm Roòng Khoa, xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên (nay là xã Điềm Mặc, tỉnh Thái Nguyễn) đến một tổ chức nghề nghiệp rộng khắp với hàng vạn hội viên, hành trình ấy là bản anh hùng ca của báo chí cách mạng Việt Nam, gắn liền với những chặng đường lịch sử trọng đại của dân tộc.
Ngày 21/4/1950, giữa không gian chiến khu Việt Bắc, Đại hội thành lập Hội những người viết báo Việt Nam được tổ chức tại xóm Roòng Khoa trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt. Dưới sự định hướng của Đảng và sự chỉ đạo trực tiếp của các nhà lãnh đạo cách mạng, tổ chức Hội ra đời như một tất yếu lịch sử, đáp ứng yêu cầu tập hợp, đoàn kết đội ngũ những người làm báo trong một mặt trận thống nhất, phục vụ sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Từ nền tảng ấy, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là vũ khí tư tưởng sắc bén, đồng hành cùng dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Những người làm báo thời kỳ đó không chỉ là nhà báo mà còn là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa – tư tưởng, trực tiếp tham gia tuyên truyền, cổ vũ, phản ánh sinh động thực tiễn cách mạng, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đến Đại hội lần thứ II năm 1959, tổ chức chính thức mang tên Hội Nhà báo Việt Nam, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong tiến trình chuyên nghiệp hóa, mở rộng quy mô và nâng cao vai trò của báo chí cách mạng trong thời kỳ mới.
Trải qua 76 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Nhà báo Việt Nam không ngừng lớn mạnh về tổ chức và hoạt động, trở thành lực lượng nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết đội ngũ người làm báo cả nước. Từ những ngày đầu gian khó đến thời kỳ phát triển mạnh mẽ của báo chí hiện đại, Hội đã thực hiện tốt vai trò là tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, vừa đại diện quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, vừa là cầu nối giữa báo chí với Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Hội trước đó, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - Lê Quốc Minh, nhấn mạnh: Hội luôn là “ngôi nhà chung” của đội ngũ người làm báo cả nước, là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, tích cực tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Từ thực tiễn hoạt động, Hội không ngừng đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng công tác hội, đồng hành cùng các cơ quan báo chí trong bối cảnh truyền thông hiện đại có nhiều biến động sâu sắc.
Không chỉ làm tốt vai trò tập hợp, đoàn kết hội viên, Hội Nhà báo Việt Nam còn chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị cho đội ngũ người làm báo. Hệ thống giải báo chí, các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, diễn đàn báo chí toàn quốc… đã trở thành những hoạt động có uy tín, góp phần nâng cao chất lượng báo chí Việt Nam, thúc đẩy sự phát triển chuyên nghiệp và hiện đại của nền báo chí cách mạng.
Trong dòng chảy lịch sử ấy, những dấu ấn từ chiến khu Việt Bắc vẫn luôn được coi là nền tảng tinh thần quan trọng. Các sự kiện như thành lập Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng năm 1949 do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, hay những hội nghị báo chí tiền thân trong giai đoạn 1937–1945, đã góp phần hình thành đội ngũ người làm báo cách mạng đầu tiên, đặt nền móng cho sự ra đời của Hội Nhà báo Việt Nam. Nhiều tên tuổi lớn của cách mạng Việt Nam đã gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của báo chí thời kỳ đầu, góp phần định hình tư tưởng, đường lối và phương pháp hoạt động của báo chí cách mạng trong giai đoạn lịch sử đặc biệt.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, báo chí Việt Nam nói chung và Hội Nhà báo Việt Nam nói riêng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự bùng nổ của truyền thông số. Sự cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, sự thay đổi hành vi tiếp nhận của công chúng và sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ người làm báo.
Nhà báo phải luôn giữ giá trị cốt lõi - Bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo cách mạng Việt Nam
Trong bối cảnh đó, đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - Phan Xuân Thủy, nhấn mạnh: Yêu cầu báo chí cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại trên nền tảng số; đồng thời nâng cao trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp, tăng cường phản biện và giám sát xã hội, góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.
Từ định hướng đó, Hội Nhà báo Việt Nam xác định tiếp tục tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động báo chí; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng hội viên; tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người làm báo; kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển báo chí; đồng thời xây dựng môi trường báo chí lành mạnh, chuyên nghiệp và giàu tính nhân văn. Cùng với đó, các hoạt động chuyên môn, như: Giải Báo chí quốc gia, các diễn đàn báo chí toàn quốc, các chương trình hỗ trợ sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng cao tiếp tục được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí, khuyến khích sáng tạo và lan tỏa giá trị tích cực trong xã hội. Đặc biệt, các hoạt động về nguồn tại Thái Nguyên – cái nôi của Hội Nhà báo Việt Nam, sẽ tiếp tục mang ý nghĩa giáo dục truyền thống sâu sắc, giúp thế hệ người làm báo hôm nay hiểu rõ hơn về cội nguồn lịch sử, từ đó bồi đắp bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.
Trải qua 76 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Nhà báo Việt Nam đã trở thành biểu tượng của sự đoàn kết, trí tuệ và trách nhiệm nghề nghiệp. Từ chiến khu Việt Bắc năm xưa đến không gian truyền thông số hôm nay, hành trình ấy là minh chứng sống động cho sức mạnh của báo chí cách mạng Việt Nam, luôn đồng hành cùng dân tộc, phụng sự Tổ quốc và phục vụ Nhân dân, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong kỷ nguyên phát triển mới.
