Người làm báo Hưng Yên

http://nguoilambaohungyen.vn

Hội tụ để bứt phá

• Chủ nhật - 08/11/2026 14:47
•  In ra
•  Đóng cửa sổ này

Sau khi các địa phương trên cả nước hoàn thành việc hợp nhất báo in, phát thanh và truyền hình theo chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, báo chí địa phương đang đứng trước yêu cầu chuyển từ hợp nhất về tổ chức sang hội tụ về năng lực. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin, tòa soạn hội tụ không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm mà đã trở thành mô hình phát triển tất yếu. Tuy nhiên, hội tụ chỉ thực sự tạo nên sức mạnh khi được xây dựng trên nền tảng đổi mới tư duy quản trị, tái cấu trúc quy trình sản xuất và phát triển đội ngũ người làm báo đa kỹ năng, chuyên nghiệp.

Từ hợp nhất tổ chức đến hội tụ năng lực

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của hệ thống báo chí địa phương khi các tỉnh, thành phố hoàn thành việc hợp nhất cơ quan báo in, phát thanh và truyền hình thành cơ quan báo chí đa loại hình. Đây là chủ trương lớn của Đảng nhằm tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nền tảng xây dựng các cơ quan báo chí hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại số. Tuy nhiên, thực tiễn hơn 1 năm triển khai cho thấy, hợp nhất mới chỉ giải quyết bài toán về tổ chức. Thách thức lớn hơn là làm thế nào để vận hành một tòa soạn thống nhất khi quy trình sản xuất, phương thức điều hành và văn hóa nghề nghiệp vẫn chịu ảnh hưởng của từng loại hình báo chí trước đây.

Ở không ít địa phương, tình trạng "chung một mái nhà nhưng nhiều quy trình" vẫn tồn tại. Một sự kiện được nhiều bộ phận cùng khai thác nhưng thiếu sự điều phối ngay từ đầu, dẫn đến trùng lặp nội dung, phân tán nguồn lực và giảm hiệu quả tuyên truyền. Điều đó cho thấy hội tụ không đơn thuần là việc sắp xếp lại tổ chức mà đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong phương thức quản trị.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Thị Thúy Hằng, nguyên Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam): Điểm nghẽn lớn nhất sau hợp nhất không nằm ở công nghệ mà ở tư duy tổ chức. Một tòa soạn hội tụ không phải là phép cộng cơ học giữa báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình, mà là một mô hình quản trị thống nhất, vận hành trên cơ sở chiến lược nội dung chung, cơ chế điều phối tập trung và quy trình sản xuất đa nền tảng. Đây cũng là xu hướng của báo chí hiện đại trên thế giới. Trong môi trường truyền thông số, một đề tài không còn phục vụ riêng cho từng loại hình mà được thiết kế ngay từ đầu để phát triển thành nhiều sản phẩm phù hợp với từng nền tảng. Tin nhanh ưu tiên cho báo điện tử và mạng xã hội; phát thanh, truyền hình phát huy lợi thế âm thanh và hình ảnh; báo in tập trung phân tích, bình luận và định hướng dư luận. Nhờ đó, một nguồn dữ liệu có thể tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau, mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng và nâng cao hiệu quả truyền thông.
Bản chất của hội tụ vì thế không nằm ở việc gom các loại hình báo chí về chung một cơ quan, mà là tạo dựng một hệ sinh thái sản xuất nội dung thống nhất, trong đó mọi nguồn lực được khai thác đồng bộ, mọi nền tảng cùng hướng tới một mục tiêu chung là phục vụ công chúng nhanh hơn, chính xác hơn và chuyên sâu hơn.

Đổi mới tư duy để tạo sức bật cho báo chí địa phương

Muốn hội tụ thành công, điều quan trọng nhất không phải là đầu tư thêm thiết bị hay yêu cầu mỗi phóng viên làm tất cả các khâu, mà là thay đổi cách tổ chức sản xuất theo nguyên tắc "một nguồn dữ liệu – nhiều sản phẩm – đa nền tảng". Từ một sự kiện tại hiện trường, tòa soạn có thể đồng thời sản xuất tin nhanh trên báo điện tử, video ngắn cho nền tảng số, bản tin phát thanh, phóng sự truyền hình, infographic, podcast và bài phân tích chuyên sâu trên báo in. Quy trình này không chỉ tiết kiệm nhân lực mà còn giúp thông tin chính thống lan tỏa nhanh hơn, rộng hơn và hiệu quả hơn.

Thực tiễn tại nhiều cơ quan báo chí địa phương đã chứng minh hiệu quả của mô hình này. Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh xây dựng mô hình điều phối nội dung tập trung theo hướng "Superdesk" - thống nhất kế hoạch tuyên truyền ngay từ đầu ngày. Báo và Phát thanh, Truyền hình Cà Mau hình thành quy trình quản trị dữ liệu tập trung để phát triển đồng thời nhiều sản phẩm báo chí. Và Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long lại từng bước hoàn thiện newsroom hiện đại, kết nối sản xuất trên tất cả các nền tảng. Điểm chung của những mô hình này là không xóa bỏ bản sắc của từng loại hình báo chí mà phát huy tối đa thế mạnh của mỗi nền tảng trong một chiến lược nội dung thống nhất. Quan trọng hơn, trung tâm của quá trình hội tụ vẫn là con người. Người làm báo thời đại số cần có tư duy đa phương tiện, khả năng khai thác dữ liệu, sử dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời phải làm việc theo nhóm trong một quy trình sản xuất thống nhất. Đa kỹ năng không có nghĩa là "một người làm tất cả", mà là mỗi cá nhân phát huy chuyên môn của mình trong một ê-kíp phối hợp hiệu quả.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên đã phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí tổ chức chuyên đề về “Quy trình tòa soạn hội tụ”, trang bị cho đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên những kiến thức mới về quản trị tòa soạn, tổ chức sản xuất đa nền tảng và ứng dụng công nghệ trong hoạt động báo chí. Đây không chỉ là hoạt động đào tạo nghiệp vụ mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để hình thành văn hóa làm báo hội tụ trong cơ quan báo chí địa phương. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào quy trình sản xuất báo chí, lợi thế cạnh tranh của báo chí địa phương không còn nằm ở tốc độ đưa tin đơn thuần. Điều tạo nên giá trị khác biệt chính là khả năng kiểm chứng thông tin, chiều sâu phân tích, sự am hiểu thực tiễn địa phương và năng lực định hướng dư luận xã hội. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, gợi ý nội dung hay tối ưu quy trình sản xuất, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Tòa soạn hội tụ không chỉ là mô hình tổ chức mới mà là phương thức phát triển của báo chí địa phương trong kỷ nguyên số. Hội tụ thành công không được đo bằng số lượng nền tảng công nghệ hay thiết bị hiện đại, mà bằng khả năng kết nối con người, quy trình và công nghệ trong một chiến lược nội dung thống nhất.

Sau hợp nhất, yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan báo chí địa phương không dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy mà phải tạo dựng một tòa soạn thực sự hiện đại, linh hoạt và hiệu quả; nơi mỗi nguồn lực được khai thác tối ưu, mỗi sản phẩm báo chí được phát triển theo tư duy đa nền tảng và mỗi nhà báo đều có điều kiện phát huy năng lực trong môi trường tác nghiệp mới.

Trong dòng chảy chuyển đổi số, hội tụ không phải là đích đến cuối cùng mà là nền tảng để báo chí địa phương bứt phá về chất lượng nội dung, nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng sức lan tỏa của thông tin chính thống và tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng. Đó cũng chính là con đường để báo chí địa phương phát triển bền vững, phục vụ tốt hơn Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới.

 

nguồn: Người làm báo Hưng Yên số 101