Bộ ảnh do nhiếp ảnh gia Nguyễn Đạt, nguyên cán bộ công tác tại Tổng Công ty Xuất nhập khẩu Bộ Thương mại (nay là Bộ Công Thương) thực hiện. Vào ngày 30/4/1975, khi chỉ là một cậu thanh niên 19 tuổi vừa học qua một khoá ngắn hạn về nhiếp ảnh, ông Đạt đã ôm máy ra đường, chụp những bức ảnh đường phố Sài Gòn ở những thời khắc cuối cùng trước khi chính quyền về tay quân Giải phóng. Bộ ảnh đó đã được ông Đạt gìn giữ suốt 50 năm qua và chưa từng được triển lãm.
Mang tên “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30/4/1975”, triển lãm ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đạt sẽ chính thức ra mắt vào ngày 25/4/2025 tại Hội Nhiếp ảnh TPHCM. Đây là lần đầu tiên sau nửa thế kỷ, công chúng có dịp chiêm ngưỡng 33 tấm ảnh quý giá được ghi lại đúng vào ngày lịch sử 30/4/1975 tại Sài Gòn.
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Đạt năm 1975
Nguyễn Đạt kể ngày 30/4/1975, như nhiều người dân tại trung tâm Sài Gòn, ông ngồi nhà hồi hộp chờ đợi quân Giải phóng sẽ tới. Rồi khi nghe ồn ào trước hiên nhà, Nguyễn Đạt nhìn ra và thấy 2 người lính Việt Nam Cộng hoà trong trang phục sỹ quan Không quân đang cởi đồ ngay trên phố. Rồi có một người dân trong nhà chạy ra đưa mấy cái áo cũ cho những người sỹ quan kia. Nhìn cảnh đó, Nguyễn Đạt bỗng cảm thấy mình đang bỏ lỡ những hình ảnh quan trọng. Sự tò mò nổi lên, ông đã xé một tấm giấy học trò, ghi vội 2 chữ phóng viên, đeo trước ngực rồi lấy chiếc máy ảnh cũ chạy ra ngoài đường.
2 người lính Cộng hoà thay áo đã gây ấn tượng cho Nguyễn Đạt
Với chiếc máy ảnh cũ, Nguyễn Đạt đã rong ruổi trên những con phố Sài Gòn và kịp thời ghi lại những hình ảnh chân thực, sống động và đầy xúc cảm khi đoàn quân Giải phóng tiến vào thành phố trong tiếng reo hò, nước mắt, và hy vọng của hàng triệu con tim… hay hình ảnh những người lính Cộng hoà bước từng bước chậm chạp…
Hình ảnh những người lính Việt Nam Cộng hoà cởi bỏ quần áo bước đi trên hè phố
Nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng Nguyễn Đạt vẫn giữ kín bộ ảnh đó, chưa bao giờ ông có ý định sẽ triển lãm. Nguyễn Đạt kể ông đích thân tráng phim, in từng tấm ảnh và cất giữ rất kỹ. Năm 2015, khi ông đưa vài tấm giới thiệu trên trang cá nhân thì các nhà báo đã tìm tới để tìm hiểu bộ ảnh. Nhưng Nguyễn Đạt cũng chỉ giới thiệu lẻ vài tấm. Đã có những tấm ảnh được Bộ Quốc phòng và TTXVN lựa chọn để lưu trữ.
Một chiếc xe thiết giáp bị bỏ lại trên đường phố
"Triển lãm không chỉ là một hành trình thị giác, mà còn là hành trình của ký ức. Mỗi bức ảnh là một lát cắt của lịch sử, là nhịp tim của Sài Gòn trong buổi bình minh của hòa bình, là hơi thở của dân tộc bước qua chiến tranh để bước vào kỷ nguyên mới. Đó là ánh mắt bàng hoàng, nụ cười rạng rỡ, dòng người đổ ra đường, và những chiến sĩ tiến vào thành phố không mang theo sự hủy diệt, mà mang theo hy vọng. Triển lãm là lời tri ân sâu sắc đến quá khứ – nơi biết bao con người đã hy sinh thầm lặng để đổi lấy nền độc lập hôm nay. Cũng là lời nhắc nhở thế hệ mai sau: tự do không đến một cách dễ dàng, và hòa bình là món quà thiêng liêng mà chúng ta cần gìn giữ", ông Trần Hoài Trung- Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TPHCM cho biết.
Triển lãm “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30/4/1975” sẽ kéo dài tới ngày 2/5/2025.
Chùm ảnh Triển lãm “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30/4/1975” (tác giả cung cấp):
Một người Người lính Việt Nam Cộng hoà cởi bỏ áo, chân đất, tay trái đeo miếng vải đỏ (có lẽ đã được đánh dấu) đang đi về đâu đó
Lính dù tại Hóc Môn đang di chuyển về trung tâm thành phố
Hình ảnh lính Việt Nam Cộng hoà cuối cùng Nguyễn Đạt gặp trên đường phố
Chiếc xe Datsun chở lực lượng quân tiếp quản vào lúc 12h trưa ngày 30/4/1975 tại Phú Nhuận
Chiếc xe jeep bị bỏ lại tại Ngã tư Phú Nhuận, phía sau là xác người chết đã được trùm chiếu
Quân Giải phóng tiến vào trung tâm Sài Gòn
Quân Giải phóng tại Xa lộ Biên Hòa (nay là đường Võ Nguyên Giáp)
Chiếc mũ ghi khẩu hiệu quyết tâm của một chiến sĩ quân Giải phóng
Chiếc xe chở các chiến sĩ Biệt động thành
Chiếc xe chở lực lượng du kích
Những người chiến sĩ quân Giải phóng hành quân bộ
Các em bé vui đùa trên chiếc xe Jeep
Cảnh dinh Độc Lập tấp nập ngày 30/4/1975
Chiếc xe chở các phóng viên nước ngoài
2 cậu bé tò mò nhìn anh lính quân Giải phóng
Một người lính quân Giải phóng dừng chân tạm nghỉ cùng người dân gần cầu Thị Nghè
2 người lính quân Giải phóng đang mời nhau điếu thuốc
