Hoa Kỳ cam kết bảo vệ Philippines, kể cả ở Biển Đông

Mỹ cam kết sẽ bảo vệ Philippines, tân Ngoại trưởng Antony Blinken nói với người đồng cấp Teodoro Locsin Jr. trong một cuộc điện đàm hôm thứ Tư (26/1).

Tuyên bố bảo vệ Philippines

"Bộ trưởng Blinken nhấn mạnh tầm quan trọng của hiệp ước phòng thủ chung đối với an ninh của cả hai quốc gia và áp dụng rõ ràng của hiệp ước này đối với các cuộc tấn công vũ trang nhằm vào các lực lượng vũ trang, tàu công hoặc máy bay của Philippines ở Thái Bình Dương, bao gồm cả Biển Đông", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price cho biết trong một tuyên bố.

Bộ trưởng Blinken "cũng nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ bác bỏ các yêu sách hàng hải của Trung Quốc ở Biển Đông trong phạm vi chúng vượt quá các vùng biển mà Trung Quốc được phép yêu sách theo luật pháp quốc tế, được phản ánh trong Công ước Luật Biển năm 1982", ông Price nói và thêm rằng Bộ trưởng Blinken cam kết sát cánh với các bên tranh chấp Đông Nam Á trước sức ép của Bắc Kinh.

Cam kết hỗ trợ mạnh mẽ lặp lại những đảm bảo mà các quan chức cấp cao trong chính quyền của Tổng thống Joe Biden đã dành cho Nhật Bản về việc bảo vệ quần đảo Senkaku do Nhật Bản quản lý ở Biển Hoa Đông, mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền và gọi là Điếu Ngư.

Hai Bộ trưởng Ngoại giao Blinken và Locsin cũng tái khẳng định rằng một liên minh Hoa Kỳ-Philippines mạnh mẽ là rất quan trọng đối với một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở, người phát ngôn Ned Price nói.

Hiệp ước phòng thủ lẫn nhau năm 1951 giữa Mỹ và Cộng hòa Philippines tuyên bố rằng hai nước quyết tâm "tự bảo vệ mình trước cuộc tấn công vũ trang từ bên ngoài, để không một kẻ xâm lược tiềm năng nào có thể ảo tưởng rằng một trong hai bên đứng một mình trong khu vực Thái Bình Dương…".

Điều 4 của hiệp ước quy định rằng mỗi quốc gia thừa nhận rằng một cuộc tấn công vũ trang ở khu vực Thái Bình Dương đối với một trong hai bên "sẽ gây nguy hiểm cho hòa bình và an toàn của chính họ và tuyên bố rằng họ sẽ hành động để đáp ứng những nguy hiểm chung phù hợp với các quy trình hiến pháp của họ".

Điều tiếp theo nêu rõ rằng "một cuộc tấn công vũ trang" bao gồm bất kỳ cuộc tấn công nào như vậy vào lãnh thổ đô thị của một trong hai bên, hoặc trên các lãnh thổ hải đảo thuộc quyền tài phán của một bên ở Thái Bình Dương hoặc vào các lực lượng vũ trang, tàu công cộng hoặc máy bay của họ ở Thái Bình Dương.

Cam kết của chính quyền Joe Biden

Cũng như những lời đảm bảo với Nhật Bản, chính quyền Biden có vẻ đảm bảo với Manila và nói với Bắc Kinh - nơi Philippines có tranh chấp hàng hải ở Biển Đông - rằng Washington sẽ coi bất kỳ cuộc tấn công nào vào Philippines tương đương với một cuộc tấn công trên đất Mỹ.

Tuy nhiên, sự mơ hồ trong cả hai hiệp ước an ninh để lại một số ẩn số. Các hiệp ước hứa rằng Hoa Kỳ "sẽ hành động để đối phó với những nguy cơ chung", nhưng không giải thích rằng các lực lượng Mỹ sẽ được triển khai để bảo vệ lãnh thổ của các đối tác.

Thực tế là bất kỳ hành động nào sẽ "phù hợp với các quy trình hiến pháp của nó" cho thấy rằng nếu Quốc hội phản đối hành động đó, các lựa chọn có thể bị hạn chế.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên nhấn mạnh hôm thứ Năm (28/1) rằng chủ quyền, quyền và lợi ích của nước này ở Biển Đông "đã được hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài" và phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế.

Người phát ngôn Triệu Lập Kiên nhấn mạnh rằng Trung Quốc "cam kết giải quyết hòa bình các tranh chấp thông qua đàm phán và tham vấn với các nước khác có liên quan trực tiếp".

Người phát ngôn Trung Quốc nói với Mỹ rằng hãy đứng ngoài cuộc và rằng "chúng tôi hy vọng các nước ngoài khu vực sẽ tôn trọng đúng mức các nỗ lực của Trung Quốc và các nước khác trong khu vực xử lý đúng đắn các tranh chấp trên biển và bảo vệ hòa bình, ổn định ở Biển Đông".

Ông Hu Xijin, biên tập viên của tờ Thời báo Hoàn Cầu đã tweet: "Có vẻ như những lời của Blinken có thể được dịch là: Philippines có thể mạnh dạn phản đối Trung Quốc và Mỹ ủng hộ bạn. Hy vọng người dân Philippines đủ thông minh để không trở thành bia đỡ đạn về chính sách 'Biển Đông của Hoa Kỳ, vì họ sẽ bị lừa". 

Cũng trong ngày 26/1, Ngoại trưởng Blinken đã nói chuyện với phó thủ tướng kiêm ngoại trưởng Thái Lan, ông Don Pramudwinai.

Hai người "tái khẳng định sức mạnh của liên minh quốc phòng Hoa Kỳ-Thái Lan, xem xét các nỗ lực toàn cầu nhằm chống lại đại dịch COVID-19 và thảo luận về tầm quan trọng của việc hợp tác cùng nhau để thúc đẩy sự thịnh vượng chung, an ninh và các giá trị của chúng ta trên toàn khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở", người phát ngôn Ned Price nói.

Trong khi đó, sáng ngày 26/1, Ngoại trưởng Hoa Kỳ có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Úc Marise Payne. Ông Blinken "nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác, bao gồm cả việc thông qua các tổ chức và cơ chế đa phương như Tứ giác, để giải quyết các thách thức chung như biến đổi khí hậu, COVID-19 và an ninh y tế toàn cầu", ông Price nói, đề cập đến Đối thoại An ninh Tứ giác có sự tham gia của Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Úc.

Theo Nguyễn Hoàng/NB&CL