Quy định mới về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí
- Thứ tư - 30/09/2026 10:55
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 287/2026/NĐ-CP ngày 17/7/2026 quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thay thế các quy định trước đây về chế độ nhuận bút, thù lao trong các lĩnh vực nêu trên.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP quy định cụ thể việc trả tiền bản quyền đối với hoạt động sáng tạo tác phẩm bằng nguồn ngân sách nhà nước và việc khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý.
Đối với lĩnh vực báo chí, Nghị định quy định tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí in và báo chí điện tử được thực hiện theo pháp luật về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Đối với báo chí phát thanh, truyền hình, tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm được tính trong đơn giá sản xuất tác phẩm báo chí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt khi thực hiện nhiệm vụ đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu sử dụng ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, Nghị định quy định tiền bản quyền khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí in và báo chí điện tử không thấp hơn 20% tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm. Mức cụ thể do các bên thỏa thuận trên cơ sở các tiêu chí như tần suất, thời lượng, vị trí, mục đích, phạm vi, hình thức, phương tiện khai thác, sử dụng và doanh thu (nếu có).
Đối với tác phẩm báo chí phát thanh, truyền hình, tiền bản quyền khai thác, sử dụng được quy định theo khung gắn với chi phí sản xuất. Theo đó, đối với các thể loại như tin, bài thời sự, phóng sự, ký sự, phim tài liệu, chương trình tạp chí, tọa đàm, giao lưu, tư vấn, trực tuyến, ca múa nhạc, khoa giáo và thiếu nhi, mức chi trả được xác định theo tỷ lệ phần trăm chi phí sản xuất, tương ứng với các mức chi phí sản xuất đến 10 triệu đồng, từ trên 10 đến 100 triệu đồng và trên 100 triệu đồng. Trường hợp tác phẩm phát thanh, truyền hình được khai thác, sử dụng nhưng không có nguồn thu từ tài trợ, quảng cáo hoặc không thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào, tiền bản quyền được chi trả bằng 30% khung chi trả quy định. Đối với việc khai thác, sử dụng tác phẩm từ lần thứ hai trở đi, tiền bản quyền được thực hiện theo thỏa thuận, căn cứ vào tần suất, thời lượng, khung giờ, phương tiện, nền tảng khai thác và doanh thu (nếu có).
Nghị định cũng quy định một số trường hợp không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền khi Nhà nước là đại diện chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan và tác phẩm được khai thác nhằm mục tiêu tuyên truyền, không vì mục đích thương mại, dành cho trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Tuy nhiên, việc sử dụng phải bảo đảm thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm.
Một điểm đáng chú ý khác là tiền bản quyền khuyến khích. Nghị định cho phép trả thêm tiền bản quyền đối với một số trường hợp, trong đó có tác phẩm thuộc thể loại phóng sự điều tra; tác phẩm dành cho người khuyết tật; tác giả sáng tạo, nói, viết trực tiếp bằng tiếng nước ngoài hoặc sáng tạo trong điều kiện khó khăn, nguy hiểm. Đối với trường hợp quyền tác giả, quyền liên quan do Nhà nước đại diện chủ sở hữu được khai thác, sử dụng và tạo ra lợi nhuận, tác giả, chức danh sáng tạo khác có thể được hưởng thêm tiền bản quyền khuyến khích theo thỏa thuận, nhưng tổng số không quá 10% lợi nhuận thu được.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP đồng thời quy định nguyên tắc chung về phương thức thanh toán tiền bản quyền, gồm thanh toán một lần, theo từng lần khai thác, sử dụng hoặc định kỳ theo tháng, quý, năm và các phương thức khác do các bên thỏa thuận phù hợp với quy định pháp luật.
Theo quy định chuyển tiếp, các trường hợp sáng tạo, khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan phát sinh trước ngày Nghị định có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật tại thời điểm phát sinh hoặc theo hợp đồng đã ký kết.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý mới nhằm cụ thể hóa việc trả tiền bản quyền trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, báo chí và xuất bản; đồng thời tạo cơ sở để các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện việc sáng tạo, khai thác, sử dụng tác phẩm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và các chủ thể có liên quan.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP quy định cụ thể việc trả tiền bản quyền đối với hoạt động sáng tạo tác phẩm bằng nguồn ngân sách nhà nước và việc khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý.
Đối với lĩnh vực báo chí, Nghị định quy định tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm báo chí in và báo chí điện tử được thực hiện theo pháp luật về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Đối với báo chí phát thanh, truyền hình, tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm được tính trong đơn giá sản xuất tác phẩm báo chí đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt khi thực hiện nhiệm vụ đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu sử dụng ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, Nghị định quy định tiền bản quyền khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí in và báo chí điện tử không thấp hơn 20% tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm. Mức cụ thể do các bên thỏa thuận trên cơ sở các tiêu chí như tần suất, thời lượng, vị trí, mục đích, phạm vi, hình thức, phương tiện khai thác, sử dụng và doanh thu (nếu có).
Đối với tác phẩm báo chí phát thanh, truyền hình, tiền bản quyền khai thác, sử dụng được quy định theo khung gắn với chi phí sản xuất. Theo đó, đối với các thể loại như tin, bài thời sự, phóng sự, ký sự, phim tài liệu, chương trình tạp chí, tọa đàm, giao lưu, tư vấn, trực tuyến, ca múa nhạc, khoa giáo và thiếu nhi, mức chi trả được xác định theo tỷ lệ phần trăm chi phí sản xuất, tương ứng với các mức chi phí sản xuất đến 10 triệu đồng, từ trên 10 đến 100 triệu đồng và trên 100 triệu đồng. Trường hợp tác phẩm phát thanh, truyền hình được khai thác, sử dụng nhưng không có nguồn thu từ tài trợ, quảng cáo hoặc không thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào, tiền bản quyền được chi trả bằng 30% khung chi trả quy định. Đối với việc khai thác, sử dụng tác phẩm từ lần thứ hai trở đi, tiền bản quyền được thực hiện theo thỏa thuận, căn cứ vào tần suất, thời lượng, khung giờ, phương tiện, nền tảng khai thác và doanh thu (nếu có).
Nghị định cũng quy định một số trường hợp không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền khi Nhà nước là đại diện chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan và tác phẩm được khai thác nhằm mục tiêu tuyên truyền, không vì mục đích thương mại, dành cho trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Tuy nhiên, việc sử dụng phải bảo đảm thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm.
Một điểm đáng chú ý khác là tiền bản quyền khuyến khích. Nghị định cho phép trả thêm tiền bản quyền đối với một số trường hợp, trong đó có tác phẩm thuộc thể loại phóng sự điều tra; tác phẩm dành cho người khuyết tật; tác giả sáng tạo, nói, viết trực tiếp bằng tiếng nước ngoài hoặc sáng tạo trong điều kiện khó khăn, nguy hiểm. Đối với trường hợp quyền tác giả, quyền liên quan do Nhà nước đại diện chủ sở hữu được khai thác, sử dụng và tạo ra lợi nhuận, tác giả, chức danh sáng tạo khác có thể được hưởng thêm tiền bản quyền khuyến khích theo thỏa thuận, nhưng tổng số không quá 10% lợi nhuận thu được.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP đồng thời quy định nguyên tắc chung về phương thức thanh toán tiền bản quyền, gồm thanh toán một lần, theo từng lần khai thác, sử dụng hoặc định kỳ theo tháng, quý, năm và các phương thức khác do các bên thỏa thuận phù hợp với quy định pháp luật.
Theo quy định chuyển tiếp, các trường hợp sáng tạo, khai thác, sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan phát sinh trước ngày Nghị định có hiệu lực tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật tại thời điểm phát sinh hoặc theo hợp đồng đã ký kết.
Nghị định số 287/2026/NĐ-CP là cơ sở pháp lý mới nhằm cụ thể hóa việc trả tiền bản quyền trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, báo chí và xuất bản; đồng thời tạo cơ sở để các cơ quan, tổ chức và cá nhân thực hiện việc sáng tạo, khai thác, sử dụng tác phẩm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và các chủ thể có liên quan.
PV