Báo chí 2021, một năm nhìn lại

Ngày 19/11/2021, hàng chục tờ báo in ở Việt Nam đã đồng loạt đổi manchette và trang nhất sang màu đen trắng. Trang chủ và giao diện của nhiều tờ báo điện tử cũng chuyển từ màu sang hình thức đen trắng.

Nhìn lại toàn cảnh báo chí năm qua, có thể nói, dù đất nước trải qua một năm cực kỳ khó khăn, thậm chí đau buồn, nhưng về cơ bản, bức tranh báo chí vẫn ánh lên những mảng màu tươi sáng của cuộc sống. Báo chí vẫn là đội quân năng động, đồng hành cùng các binh chủng khác của Đảng và Nhà nước trên các trận tuyến chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng... Và trong những lúc chạm mặt với nhiều mất mát đau thương, báo chí vẫn góp phần làm lan tỏa những hạt giống thiện lành, những nghĩa cử cao đẹp, những giá trị nhân văn Việt Nam.

VnExpress tạo một không gian online cho công chúng truyền thông cùng gửi lời tưởng niệm, chia buồn, tri ân; báo Tuổi Trẻ tổ chức cho bạn đọc gửi tiếng chuông (bằng cách nhấp chuột vào một chỉ dấu trên giao diện báo online) để cùng hướng về tưởng niệm những nạn nhân đại dịch Covid-19…

Tiếp nối thành công của hoạt động báo chí 2020, bước vào đầu năm 2021, hệ thống báo chí cả nước tập trung, chủ động trong công tác thông tin tuyên truyền về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Xác định đây là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, đội ngũ báo chí cả nước đã nỗ lực và sáng tạo để truyền đi tinh thần đổi mới của Đảng, để đem đến niềm tin phấn khởi cho nhân dân cả nước.

Một sự kiện chính trị lớn khác được báo chí tập trung thông tin tuyên truyền năm qua chính là bầu cử đại biểu Quốc hội XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Báo chí đã tăng tần suất thông tin, thêm chuyên trang, chuyên mục trong một thời gian dài để tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử; nêu bật những thành tựu của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp qua các thời kỳ, khẳng định sự kế thừa, phát huy tinh thần đổi mới của Quốc hội trong hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Đặc biệt, báo chí các ngành các địa phương có nhiều hình thức sáng tạo trong thông tin về vị trí, vai trò của người đại biểu nhân dân; tiêu chuẩn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân...

Có thể nói, báo chí cũng đã góp phần rất quan trọng vào thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Một nội dung xuyên suốt trong đời sống báo chí năm qua chính là nêu bật các chủ trương, chính sách, biện pháp đúng đắn, quyết liệt của Đảng và Chính phủ để hoàn thành mục tiêu vừa chống dịch, vừa phát triển kinh tế.

Những hội nghị trực tuyến liên tục của Chính phủ nhằm thắt chặt các biện pháp phòng ngừa, nâng cao ý thức chống dịch, đồng thời khơi thông chuỗi cung ứng nhắm đến mục tiêu tăng trưởng, phát triển được báo chí phản ánh và bàn luận. Báo chí đã trở thành một phần trí tuệ của chính quyền các cấp trên lĩnh vực kinh tế trong năm đại dịch hoành hành, từ các hoạt động như giải cứu nông sản, tháo gỡ khó khăn cho xuất khẩu nông sản đến các lời kêu gọi, các đề xuất chính sách hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh.

Với tinh thần đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống, báo chí đã cùng với hệ thống chính quyền các cấp giúp người dân đồng lòng trong các kịch bản phục hồi kinh tế, tăng trưởng kinh tế trong điều kiện đã tiêm vắc-xin bao phủ diện rộng nhất là ở những tháng cuối năm.

Báo chí cũng tham gia vào hoạt động thúc đẩy phát triển kinh tế số. Một thông tin trở thành dòng chảy chủ lưu trên báo chí nửa cuối năm 2021 có thể nói là cuộc chiến chống dịch bệnh Covid-19. Tin tức cập nhật có thể nói là hằng giờ mỗi ngày, những con số, những hình ảnh, những thước phim… từ mặt trận không tiếng súng này dường như cho đến nay vẫn chưa thể nào thỏa mãn được nhu cầu thông tin của cộng đồng.

Báo chí đã cùng với các cơ quan chức năng giúp việc thần tốc triển khai chiến lược vắc-xin thành công, báo chí cũng đã góp phần phát hiện ra nhiều bất hợp lý trong điều hành ở cơ sở, hay những trường hợp cá biệt cần hỗ trợ điều chỉnh khi chống dịch.

Báo chí đã góp phần rất lớn trong việc giúp người dân hành động đúng hơn, chọn lựa hợp lý và tin tưởng vào sự điều hành của chính quyền. Những nhà báo ở tuyến đầu cũng chịu nhiều hy sinh vất vả không kém những chiến sĩ áo trắng ngành y để mang đến những thước phim, những hình ảnh chân thật, xúc động góp phần giúp người dân nhận thức được chính xác mối quan ngại về đại dịch đồng thời không bị lung lạc bởi những tin tức giả.

Báo chí cũng phê phán những biểu hiện sai trái trong ý thức phòng chống dịch của người dân (như chuyện tắc đường trong đêm trung thu, chuyện chen lấn ở các nơi công cộng…), cũng cảnh báo các nguy cơ lây nhiễm Covid-19, đặc biệt, lây nhiễm biến chủng mới qua biên giới những ngày cuối năm này.

Trong thông tin về chống đại dịch Covid-19, một thành công đáng ghi nhận của báo chí năm qua là đã lan tỏa những hạt giống thiện lành, những nghĩa cử cao đẹp, những tấm lòng nhân ái. Báo chí cũng góp phần biểu dương những hy sinh thầm lặng của đội ngũ những người ở tuyến đầu từ các y bác sĩ, người lao động trong ngành y đến các chiến sĩ lực lượng vũ trang, và cả những tình nguyện viên.

Rồi đây những câu chuyện sẻ chia, những tấm gương thiện nguyện, những sự hy sinh của đội ngũ tuyến đầu sẽ còn được nhắc lại nữa nhờ báo chí. Có thể nói, báo chí 2021 như những trang nhật ký chống dịch, lưu giữ những câu chuyện nhân văn và góp phần cổ vũ sức mạnh cộng đồng.

Cũng cần nói thêm, trong nội dung tuyên truyền phòng chống đại dịch Covid-19, báo chí chúng ta cũng đã góp phần nhận diện và vạch rõ các thủ đoạn, các chiêu trò chống phá của những thế lực thù địch lợi dụng dịch bệnh, bôi đen bức tranh kinh tế xã hội của đất nước.

Và tiếp theo dòng chảy thời sự chủ lưu, năm 2021, báo chí cũng đã chủ động, tích cực, dũng cảm tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, phê phán những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Nhiều cơ quan báo chí đã chủ động tham gia đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái của các thế lực thù địch với nhiều hình thức thông tin phong phú.

2021 cũng là năm có nhiều Hội nghị quan trọng: Hội nghị Văn hóa toàn quốc, Hội nghị Đối ngoại toàn quốc – đó là những hội nghị có tính chất lịch sử. Báo chí cũng góp phần lan tỏa tinh thần của các Hội nghị này đến với công chúng. Bối cảnh xã hội hiện nay cũng đặt ra nhiều vấn đề mới nảy sinh trong hoạt động báo chí truyền thông. Nhiều cơ quan báo chí đã tích cực trong tìm tòi chuyển đổi số (ví dụ đưa robot vào một số hoạt động, thay đổi các quy trình tòa soạn theo hướng tự động hóa, ứng dụng dữ liệu lớn trong thông tin, nghiên cứu hành vi người dùng, đẩy mạnh sản xuất podcast v.v..).

Đó là những thay đổi đáng ghi nhận, tuy nhiên, so với mong muốn, những chuyển biến này vẫn còn chậm. Hy vọng rằng, những bước chạy đà trong năm 2021 còn khó khăn sẽ tiếp tục giúp cho báo chí Việt Nam tăng tốc trong năm mới 2022./.

Theo Phú Trang/NguoilambaoVietNamOnline