Kỷ niệm 80 năm ngày đồng chí Tô Hiệu hy sinh (7/3/1944 – 7/3/2024)

Thứ năm - 07/03/2024 10:22
Nhà cách mạng Tô Hiệu sinh năm 1912, trong một gia đình nhà Nho nghèo có truyền thống yêu nước tại thôn Xuân Cầu, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang. Cụ nội đồng chí là cụ Tô Ngọc Nữu, đốc học Nam Định. Ông ngoại là cụ Ngô Quang Huy, đốc học Bắc Ninh, Tán Tương quân vụ, là một lãnh tụ rất có uy tín trong phong trào Bãi Sậy. Mẹ là bà Ngô Thị Lý, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, người công lớn trong việc nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ thời kỳ hoạt động bí mật trước 1945. Anh trai là nhà cách mạng, liệt sỹ Tô Chấn.
111
Nhà cách mạng Tô Hiệu (1912 – 1944)

Phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình và quê hương, ngay từ năm 14 tuổi, theo học tại trường Pháp - Việt ở thị xã Hải Dương, Tô Hiệu đã tham gia các phong trào yêu nước của học sinh như bãi khoá, truy điệu, để tang cụ Phan Chu Trinh, tham gia phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu. Vì vậy, năm 1926, Tô Hiệu bị đuổi học.
Từ năm 1927 - 1929, Tô Hiệu lên Hà Nội, ở nhà anh cả Tô Tu để học Cao đẳng tiểu học. Trong thời gian này, đồng chí tiếp tục tham gia các hoạt động đấu tranh cách mạng. Qua thử thách, năm 1929, đồng chí được Học sinh đoàn, một tổ chức của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội kết nạp vào Hội.
Cuối năm 1929, Tô Hiệu vào Sài Gòn hoạt động yêu nước cùng với anh ruột Tô Chấn, một lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân Đảng. Năm 1930, đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án 4 năm tù, đầy đi Côn Đảo, bị giam cùng với các đồng chí Ngô Gia Tự, Phạm Hùng, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng… Chính tại nơi địa ngục trần gian này, Tô Hiệu đã chịu đựng mọi cực hình tra tấn dã man của kẻ thù, tích cực tham gia các cuộc đấu tranh chống bọn cai ngục, không ngừng học tập lý luận cách mạng, trở thành một đảng viên cộng sản trẻ tuổi, kiên trung, giàu nhiệt huyết và có bản lĩnh vững vàng.

Năm 1934, mãn hạn tù Côn Đảo về, đồng chí bị thực dân Pháp quản thúc tại làng Xuân Cầu. Trong thời gian bị quản thúc tại quê hương, với tinh thần trách nhiệm cao, quan tâm đến giáo dục, đào tạo thế hệ cách mạng cho mai sau, đồng chí đã vận động nhân dân đóng góp công sức, tiền của xây dựng Trường Kiêm bị Xuân Cầu. Bản thân đồng chí còn trực tiếp dạy học một số người ở quê hương.
Mặc dù bị quản thúc nhưng đồng chí không chịu bó tay khuất phục, đồng chí vừa phát động phong trào cách mạng ở quê hương, vừa tìm mọi cách vượt qua sự bao vây, phong tỏa của địch để bắt liên lạc với Đảng, lao ngay vào vận động phong trào, xây dựng cơ sở Đảng ở Hà Nội và xung quanh Hà Nội.

Năm 1936, Tô Hiệu cùng các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Quốc Việt, Đặng Xuân Khu (Trường Chinh) và nhiều đồng chí khác xây dựng lại hệ thống tổ chức Đảng và chỉ đạo phong trào đấu tranh của quần chúng đòi dân sinh, dân chủ do Đảng phát động. Tại một cuộc họp trên căn gác ở phố Hàng Bột (nhà đồng chí Tô Hiệu), Xứ ủy Bắc Kỳ đã được thành lập. Tô Hiệu được bầu là Ủy viên Thường vụ Xứ ủy, phụ trách các tỉnh miền biển, lấy Hải Phòng làm trung tâm. Đồng chí đã tổ chức lại ban chỉ đạo các tỉnh, thành và lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh lớn ở Thành phố Cảng Hải Phòng.

Tháng 2/1939, đồng chí được Trung ương phân công về phụ trách Liên khu B (bao gồm các tỉnh miền duyên hải Bắc Bộ và Hải Dương, Hưng Yên), trực tiếp làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng. Đồng chí Tô Hiệu đã tích cực chỉ đạo, đưa phong trào ở cách mạng ở đây lên rất cao, gây nhiều tiếng vang mạnh mẽ trong và ngoài nước, tiêu biểu như cuộc bãi công của 1.000 thợ xẻ (4/1939), 1.500 công nhân Cảng (5/1939) và đặc biệt là cuộc bãi công của hơn 3.000 công nhân Nhà máy Tơ Hải Phòng…
111
Di tích Nhà tù Sơn La
Ngày 1/12/1939, đồng chí Tô Hiệu đến cơ sở ấn loát ở xóm thợ Thượng Lý (Hải Phòng) kiểm tra việc in truyền đơn chuẩn bị cho cuộc đấu tranh mới thì bị địch bắt. Qua hết đề lao Hải Phòng lại Hỏa Lò, mặc dù kẻ thù đã tra tấn dã man, ra sức mua chuộc nhưng không thể lay chuyển được ý chí cách mạng kiên cường của đồng chí Tô Hiệu. Cuối tháng 12/1939, chúng đã xử mức án 5 năm tù và đày đồng chí đi Nhà tù Sơn La.

Tại Nhà tù Sơn La, Tô Hiệu cùng một số đồng chí khác đã bí mật thành lập Chi bộ nhà tù lâm thời và Chi bộ chính thức vào tháng 02/1940, đồng chí Tô Hiệu được cử làm chi uỷ viên. Tháng 5/1940, Đại hội Chi bộ bí mật được triệu tập, quyết định các chủ trương, công tác và cử Tô Hiệu làm Bí thư chi bộ. Đồng chí đã lãnh đạo anh em kiên trì đấu tranh đòi cải thiện chế độ nhà tù; viết tài liệu, mở lớp chính trị, văn hóa giảng dạy cho bạn tù “biến nhà tù thành trường học” và đào tạo cán bộ cách mạng, tìm cách liên lạc với tổ chức Đảng ở bên ngoài.

Vì cuộc sống gian khổ ở nhà tù kéo dài và ảnh hưởng từ thời gian bị đày ải ở  Côn Đảo đã tàn phá sức khỏe của đồng chí Tô Hiệu. Đến tháng 10 năm 1941, đồng chí Tô Hiệu thôi không làm Bí thư chi bộ Nhà tù nữa, song vẫn là người cố vấn đặc biệt tin cậy của Chi ủy và là Trưởng ban huấn luyện, đào tạo cán bộ của Nhà tù.
111
Cây đào do nhà cách mạng Tô Hiệu trồng tại Nhà tù Sơn La
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Nhà tù, tổ chức đời sống trong tù rất quy mô và khoa học. Đã thành lập Ủy ban Nhà tù do toàn thể anh em tù nhân bầu ra để lãnh đạo mọi mặt công tác. Ủy ban Nhà tù lại tổ chức ra các ban: Trật tự trong, Trật tự ngoài, Kinh tế, Cứu tế, Hồng thập tự, Đối ngoại, Sản xuất, Dân vận, Binh vận, Học tập và xuất bản báo Suối Reo… để chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho anh em tù nhân, tôi luyện bản lĩnh và kinh nghiệm đấu tranh cách mạng, cung cấp cán bộ cho phong trào cách mạng trong và ngoài tù. Với những hiệu quả hoạt động đặc biệt, cuối năm 1942, Chi bộ Nhà tù Sơn La đã được Ban chấp hành Trung ương và Xứ ủy Bắc Kỳ công nhận là Chi bộ đặc biệt, phụ trách Nhà tù Sơn La và phong trào cách mạng ở tỉnh Sơn La.

Biết mình không thể qua khỏi, Tô Hiệu đã yêu cầu bạn tù không tiêm thuốc cho mình mà để dành cho các đồng chí khác. Trước lúc mất, Tô Hiệu căn dặn: “Các đồng chí hãy cố gắng hơn lên, đừng phút nào quên nhiệm vụ của mình”, đồng chí nói tiếp: “Ánh sáng ngày mai đã ló ở chân trời, hãy chuẩn bị đương đầu với thử thách lớn nhất”.

 Đồng chí Tô Hiệu hy sinh lúc 10 giờ 15 phút, ngày 07/3/1944 tại nhà ngục Sơn La ở tuổi 32 trong niềm tiếc thương vô hạn của anh em, đồng chí. Đồng chí được an táng tại Vườn Ổi (nghĩa trang Nhà tù Sơn La). Lời nhắn gửi cuối cùng của Tô Hiệu đã được đón nhận và thực hiện. Chỉ hơn 1 năm sau, “ánh sáng ngày mai” mà đồng chí dự báo đã trở thành sự thật. Đó là cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 long trời lở đất và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Đó là lớp lớp cán bộ cách mạng được đồng chí bồi dưỡng, rèn luyện và đào tạo đã trở thành lớp cán bộ nòng cốt của cách mạng sau này, nhiều người là cán bộ cao cấp của Đảng và quân đội, trong đó có Nguyễn Văn Trân, Văn Tiến Dũng, Nguyễn Đức Tâm, Nguyễn Thanh Bình, Hoàng Tùng...

Cuộc đời Tô Hiệu tuy chỉ có 32 năm mà có đến hơn nửa thời gian hoạt động suốt trong Nam ngoài Bắc, vào tù ra tội khiến kẻ thù phải sợ hãi, kính nể, anh em, đồng chí thương yêu, kính phục. Cuộc đời của đồng chí đã để lại bài học to lớn về truyền thống yêu nước không chỉ với lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng mà còn của cả dân tộc Việt Nam. Tấm gương hy sinh anh dũng, bất khuất của đồng chí là sự tiếp nối những gương anh hùng trong lịch sử nước nhà. Tinh thần yêu nước, “thà chết chứ không chịu làm nô lệ” của con dân nước Việt qua tấm gương Tô Hiệu ở thời đại Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục được nối dài theo từng giai đoạn lịch sử dân tộc, mỗi khi Tổ quốc bị các thế lực ngoại bang dòm ngó.

Xét công lao và tinh thần chiến đấu hy sinh anh dũng của đồng chí Tô Hiệu vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc, ngày 08/12/1997, Đảng và Nhà nước đã quyết định tặng Bằng Tổ quốc ghi công cho liệt sỹ Tô Hiệu. Năm 2000, tỉnh Hưng Yên đã đầu tư xây dựng Nhà lưu niệm liệt sỹ Tô Hiệu trên khu đất cũ hơn 700 m2 của gia đình. Khu Nhà lưu niệm thường xuyên được tỉnh trùng tu, nâng cấp, mở rộng để phục vụ nhu cầu tham quan, thăm viếng của cán bộ, nhân dân.
Ngày nay, đến thăm nhà tù Sơn La, giữa bức tường đá nhà ngục lạnh lẽo, cây đào do Tô Hiệu trồng vẫn xanh tươi đầy sức sống. Cành đào được mang về từ Sơn La cứ mỗi độ xuân về, tết đến lại nở hoa đỏ thắm ở làng Xuân Cầu quê hương ông. Cây đào này không chỉ trở thành biểu tượng cho tinh thần đấu tranh bất khuất, kiên cường của các chiến sĩ cộng sản tại Nhà tù Sơn La, mà còn là “biểu tượng của sức sống cách mạng vươn lên từ đất chết, là lời nhắn nhủ cho hậu thế rằng mùa xuân nhân loại, chủ nghĩa cộng sản sẽ ra hoa kết trái trên mảnh đất Việt Nam thân yêu”. Tên tuổi của nhà cách mạng Tô Hiệu đã được đặt cho nhiều đường phố, nông trường, xí nghiệp, trường học trên khắp cả nước. Hình tượng Tô Hiệu và cây đào Tô Hiệu đã trở thành hình tượng văn học, nghệ thuật quen thuộc đối với Nhân dân Việt Nam và thế giới, rằng có những cái chết sẽ hóa thành bất tử, có những sự hy sinh không phải là chấm dứt sự sống mà là  khơi nguồn cho một sức phấn đấu mạnh mẽ mới, mở đầu cho một tương lai mới  độc lập, tự do và hạnh phúc.

 
Đăng Khôi

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
5.jpg 66.jpg 29.jpg 49.jpg 20.jpg 42.jpg 13.jpg 37.jpg 6.jpg 67.jpg 31.jpg 50.jpg 22.jpg 43.jpg 15.jpg 38.jpg 7.jpg 68.jpg 33.jpg 52.jpg 24.jpg 45.jpg 16-1.jpg 39.jpg 40.jpg 9.jpg 71.jpg 34.jpg 63.jpg 27.jpg 48.jpg 19.jpg 41.jpg 12-qn1.jpg a-T.jpg 36.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg 906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg
  • Đang truy cập24
  • Hôm nay743
  • Tháng hiện tại68,348
  • Tổng lượt truy cập3,169,103
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây