Bảo vệ niềm tin của Nhân dân

Chủ nhật - 08/11/2026 15:07

Trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc 2026 diễn ra tại thành phố Hải Phòng, diễn đàn “Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và những người làm báo. Từ nhiều góc nhìn lý luận và thực tiễn, các diễn giả cùng đi đến một nhận thức có ý nghĩa căn cốt: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông số không chỉ là đấu tranh, phản bác quan điểm sai trái, thù địch, mà quan trọng hơn là chủ động cung cấp thông tin chính xác, lan tỏa những giá trị tốt đẹp và bền bỉ xây dựng niềm tin của nhân dân.

Diễn đàn do nhà báo Lê Ngọc Long, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân, điều hành, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, nhà báo uy tín như PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; PGS, TS Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng, Bộ Quốc phòng; nhà báo Ngô Minh Tuấn, Trưởng ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam; nhà báo Phạm Văn Xướng, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Hưng Yên. Cùng tham dự có đông đảo nhà báo, sinh viên báo chí và công chúng thành phố Hải Phòng.

Hơn 1 thế kỷ qua, báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, gắn bó mật thiết với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân. Báo chí không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần tạo dựng hiện thực; không chỉ truyền tải thông tin mà còn định hướng nhận thức, bồi đắp niềm tin và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Trong dòng chảy ấy, báo chí tiếp tục giữ vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; lan tỏa các giá trị chân - thiện - mỹ, đấu tranh với cái xấu, cái sai và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Tuy nhiên, bước vào thời đại số, môi trường truyền thông đã thay đổi căn bản. Internet, mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một không gian thông tin rộng lớn, tốc độ cao và khó kiểm soát. Bất kỳ ai cũng có thể sản xuất, chia sẻ và phát tán thông tin. Trong môi trường đó, thông tin sai trái, xuyên tạc ngày càng được tổ chức tinh vi, nhiều khi không phủ nhận hoàn toàn sự thật mà cắt ghép, bóp méo một phần sự thật, khai thác những “vùng xám nhận thức” để tạo nghi ngờ, hoài nghi, từng bước làm xói mòn niềm tin xã hội.

Từ thực tiễn đó, Đại tá, nhà báo Lê Ngọc Long, đặt câu hỏi: "Thách thức lớn nhất đối với báo chí trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay là gì và đâu là yêu cầu cấp thiết nhất đối với những tác phẩm báo chí trong lĩnh vực này?"

PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa cho rằng: Điều đáng lo ngại không chỉ là các thế lực phản động, thù địch làm cho người dân tin vào thông tin sai lệch, mà nguy hiểm hơn là tạo ra tâm lý không còn tin vào bất cứ điều gì. Trong khi đó, niềm tin của nhân dân chính là một trong những nguồn lực lớn nhất của quốc gia. Theo ông, trước những áp lực của cuộc sống, người dân không phải lúc nào cũng có đủ thời gian và điều kiện để tìm hiểu thấu đáo những vấn đề lớn của đất nước. Vì vậy, thách thức đặt ra với báo chí là phải làm cho công chúng quan tâm đến những vấn đề liên quan đến vận mệnh đất nước, giúp xã hội bình tĩnh hơn, nhân văn hơn trước những biến động của đời sống. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xét đến cùng, phải được thể hiện từ những vấn đề thiết thực của cuộc sống, từ việc bảo vệ cuộc sống ấm no, hạnh phúc, bình an của nhân dân và tạo dựng môi trường để đất nước phát triển.

Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, nhận định sự bùng nổ của không gian mạng và các nền tảng số xuyên biên giới đã làm thay đổi hoàn toàn môi trường truyền thông. Trong khi bất kỳ cá nhân nào cũng có thể phát tán thông tin, báo chí chính thống vẫn phải tuân thủ quy trình kiểm chứng nghiêm ngặt. Theo ông, các thế lực thù địch ngày càng tập trung khai thác những “vùng xám nhận thức” trong xã hội; thông tin sai trái thường được lồng ghép, cắt ghép hoặc bóp méo một phần sự thật nhằm tạo nghi ngờ, từng bước tác động đến nhận thức và niềm tin của công chúng.

PGS, TS Phạm Minh Sơn lại chỉ ra 3 thách thức lớn đối với báo chí. Đó là sự thay đổi căn bản của môi trường truyền thông với mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và AI; việc các thế lực thù địch tận dụng công nghệ để phát tán thông tin sai trái, xuyên tạc ngày càng tinh vi; và bài toán xây dựng niềm tin của công chúng đối với thông tin chính thống. Từ đó, ông nhấn mạnh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là phản bác những quan điểm sai trái mà còn phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, xây dựng niềm tin của công chúng vào những thông tin mà báo chí chính thống cung cấp.

Một vấn đề được nhiều diễn giả quan tâm là sự cạnh tranh giữa báo chí chính thống và mạng xã hội. Nhà báo Lê Ngọc Long, gợi mở vấn đề: “Mạng xã hội tạo ra sự kiện, còn báo chí xác nhận sự kiện”. Thực tế cho thấy, trong nhiều trường hợp, thông tin trên mạng xã hội xuất hiện trước báo chí. Thông tin xấu độc có thể lan truyền như “đám cháy”, trong khi báo chí chính thống cần thời gian kiểm chứng, thẩm định trước khi đưa tin. Tuy nhiên, Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu cho rằng không nên hiểu đó là việc báo chí chậm hơn mạng xã hội mà thực chất là báo chí thận trọng hơn. Báo chí là tiếng nói chính thống, phải xác minh, thẩm định và chịu trách nhiệm xã hội đối với sản phẩm của mình. Trong khi đó, thông tin trên mạng xã hội nhiều khi chỉ cần tạo sự chú ý, bất chấp tính chính xác và hậu quả xã hội. Điều đó đặt ra yêu cầu báo chí phải giải được bài toán vừa bảo đảm tính chính xác, vừa nâng cao tốc độ xuất bản; vừa tạo ra nội dung hấp dẫn, sinh động, vừa giữ vững định hướng chính trị và tính nhân văn.

Nhà báo Phạm Văn Xướng, cho rằng: Sự nhiễu loạn thông tin trên không gian mạng, cùng tình trạng thiếu thông tin, dữ liệu phục vụ công tác đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là khó khăn lớn đối với các cơ quan báo chí, nhất là báo chí địa phương. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bao gồm cả phòng ngự và tấn công; muốn làm tốt cần chủ động xây dựng nguồn thông tin, dữ liệu đủ mạnh để không bị động trước những vấn đề phát sinh.

Các diễn giả cũng thống nhất rằng báo chí không nhất thiết phải chạy theo mạng xã hội về tốc độ. PGS, TS Đỗ Chí Nghĩan cho rằng: Lợi thế của báo chí nằm ở những nội dung có chiều sâu, những tác phẩm điều tra, phóng sự công phu, được kiểm chứng và phân tích bằng nghiệp vụ báo chí. Mạng xã hội không thể thay thế những giá trị ấy.

PGS, TS Phạm Minh Sơn, nhấn mạnh: Báo chí không nên tự đặt mình vào thế “đi sau” nếu quá chú trọng việc xác nhận đúng - sai. Phản bác thông tin xấu độc là cần thiết nhưng chỉ là một phần nhiệm vụ. Báo chí còn phải chủ động “xây”, tức là xây dựng thông tin tích cực, lan tỏa cái đẹp, cái tốt. Lợi thế cạnh tranh cốt lõi của báo chí không nằm ở tốc độ đơn thuần mà ở tính xác thực, trách nhiệm xã hội, tính nhân văn và khả năng dẫn dắt dư luận trên cơ sở sự thật.

Từ câu chuyện tốc độ và cạnh tranh thông tin, diễn đàn đi sâu vào một vấn đề quan trọng hơn: Làm thế nào để tạo ra một tác phẩm báo chí bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vừa có chiều sâu lý luận, vừa hấp dẫn, thuyết phục công chúng? PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa, cho rằng: Câu trả lời nằm ở chính cuộc sống. Báo chí cần đi vào người thật, việc thật, những vấn đề thiết thực, sát sườn với đời sống nhân dân. Những nguyên lý căn cốt của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cần được bảo vệ khi bị phủ nhận, xuyên tạc, nhưng việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải hướng đến đời sống, đến những giá trị cụ thể mà người dân có thể cảm nhận. Theo ông, “phản bác cái sai là yêu cầu cấp bách; nhưng xây dựng niềm tin mới là mục tiêu căn bản, lâu dài của báo chí cách mạng”.

Bổ sung quan điểm này, nhà báo Ngô Minh Tuấn, cho rằng: Tác phẩm báo chí cần kết hợp hài hòa giữa lý luận và thực tiễn. Nếu quá hàn lâm, tác phẩm sẽ khó tiếp cận đông đảo công chúng. Vì vậy, cần chuyển tải những vấn đề lý luận bằng ngôn ngữ đời sống, gần gũi và dễ tiếp nhận. Báo chí cũng cần phản ánh những thành tựu trong thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, qua đó giúp công chúng nhận diện những giá trị tích cực từ thực tiễn phát triển đất nước. Đó cũng là tinh thần “xây là cơ bản, lâu dài; chống là quan trọng, cấp bách”. Bên cạnh những tác phẩm phản bác trực diện, những phóng sự, ký sự, điều tra, chân dung điển hình tiên tiến hay câu chuyện truyền cảm hứng về sự phát triển của đất nước cũng chính là những “viên gạch” bền vững để xây dựng niềm tin xã hội. Một tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục và giàu tính nhân văn có sức lan tỏa niềm tin mạnh mẽ hơn bất kỳ khẩu hiệu nào.

Trong bối cảnh đó, sự phát triển của AI tiếp tục đặt ra những câu hỏi mới đối với báo chí. Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, cho rằng: AI đã trở thành một công cụ mới trong cuộc chiến thông tin. Điều quan trọng không phải là lo ngại hay né tránh mà là sử dụng AI như thế nào và vào mục đích gì. AI tự thân không phải là mối đe dọa; vấn đề nằm ở cách con người sử dụng công nghệ.

Từ góc nhìn đào tạo báo chí, PGS, TS Đặng Thị Thu Hương, cho rằng: Sự xuất hiện của AI tạo thêm áp lực đối với công tác đào tạo. Đào tạo báo chí không thể tách rời việc đào tạo đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và ý thức chính trị. Phương pháp đào tạo cũng cần chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, đồng thời hướng dẫn người học sử dụng AI đúng mục đích, bảo đảm tính liêm chính trong học thuật và nghề nghiệp.

Từ thực tiễn báo chí địa phương, nhà báo Phạm Văn Xướng, nhận định: Công nghệ có thể tiếp tục thay đổi phương thức làm báo, nhưng sự thật, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị vẫn là những giá trị cốt lõi làm nên sức sống của báo chí cách mạng Việt Nam. Nếu coi AI là công cụ, người làm báo cần chủ động làm chủ công nghệ để nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Qua các ý kiến tại diễn đàn, một nhận thức chung được khẳng định: Công nghệ có thể thay đổi phương thức làm báo nhưng không thể thay thế những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng. AI có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, tạo nội dung, mô phỏng ngôn ngữ, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội, nhân cách và khát vọng phụng sự của người làm báo. Bởi lẽ, điều làm nên niềm tin của công chúng không chỉ là công nghệ, mà trước hết là sự thật và trách nhiệm. Thông điệp được các diễn giả gửi tới đội ngũ những người làm báo là: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là cuộc đấu tranh lâu dài, không có tiếng súng nhưng rất cam go; đòi hỏi người làm báo phải không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, am hiểu đời sống xã hội và làm chủ công nghệ. Các cơ quan báo chí cần quan tâm, đầu tư đúng mức cho nhiệm vụ này, đồng thời xây dựng đội ngũ nhà báo “vừa hồng, vừa chuyên”.
Đối với mỗi sản phẩm báo chí, yêu cầu đặt ra là phải lan tỏa cái đúng, cái đẹp; có chiều sâu lý luận nhưng phải có hơi thở cuộc sống; nói tiếng nói của nhân dân để tạo sự đồng cảm, tin tưởng. Người làm báo phải thực sự nói điều mình tin để mọi người tin điều mình nói.

Từ diễn đàn, có thể thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không đơn thuần là phản bác cái sai. Quan trọng hơn, đó là quá trình củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ; là quá trình báo chí chủ động đưa sự thật đến với công chúng, dùng cái đẹp để đẩy lùi cái xấu, dùng những giá trị tích cực của đời sống để tạo sức đề kháng trước thông tin sai trái.

Trong môi trường truyền thông số, báo chí muốn giữ vai trò dẫn dắt dư luận phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, công nghệ và phương thức truyền tải. Nhanh nhưng phải đúng; hiện đại nhưng phải nhân văn; hấp dẫn nhưng phải chuẩn mực. Mỗi tác phẩm báo chí có giá trị không chỉ là một sản phẩm truyền thông mà còn là một “viên gạch” góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội. Những tác phẩm phản bác trực diện là cần thiết, nhưng những câu chuyện về con người, những thành tựu của đất nước, những giá trị tốt đẹp được lan tỏa trong đời sống cũng chính là cách bền vững để củng cố niềm tin.

Có thể khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ niềm tin của nhân dân. Niềm tin ấy không được xây dựng bằng những khẩu hiệu trừu tượng, mà được bồi đắp hằng ngày bằng những tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục, nhân văn và giàu sức lan tỏa. Đó cũng là trách nhiệm, là bản lĩnh và là giá trị cốt lõi của người làm báo cách mạng trong thời đại số.

nguồn: Người làm báo Hưng Yên số 101