Di sản văn hóa - “Nguồn lực mềm” cho phát triển Hưng Yên
Chủ nhật - 08/11/2026 14:29
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững. Đối với Hưng Yên - vùng đất giàu truyền thống văn hiến, nơi có Phố Hiến từng nổi danh với câu “Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”, phát huy giá trị di sản văn hóa không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn mà còn là chiến lược chuyển hóa chiều sâu văn hiến thành động lực phát triển, góp phần nâng cao vị thế của địa phương.
Kho tàng di sản - nền tảng tạo nên bản sắc Hưng Yên
Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Hưng Yên đã bồi đắp nên kho tàng di sản phong phú, kết tinh trí tuệ, bản sắc và tâm hồn của nhiều thế hệ cư dân vùng châu thổ sông Hồng. Toàn tỉnh hiện có hơn 3.700 di tích trong danh mục kiểm kê; 6 di tích, khu di tích quốc gia đặc biệt; 29 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 12 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là Bảo vật quốc gia; hơn 1.150 lễ hội truyền thống, trong đó có 20 lễ hội thuộc Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những con số ấy không chỉ phản ánh chiều dày lịch sử mà còn khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Hưng Yên.
Điều đáng quý là nhiều loại hình di sản vẫn được gìn giữ và thực hành trong đời sống cộng đồng. Những làn điệu ca trù, chèo, hát trống quân… vẫn ngân vang trong các lễ hội, sinh hoạt văn hóa, trở thành sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại. Tiêu biểu là hát trống quân - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được ghi danh năm 2016, vẫn được lưu giữ ở nhiều địa phương, đặc biệt tại xã Triệu Việt Vương, vùng đất gắn với truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung. Không chỉ bảo tồn những làn điệu cổ, người dân nơi đây còn gìn giữ không gian diễn xướng, phong tục và các giá trị nhân văn được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Giá trị của di sản Hưng Yên không chỉ hiện diện ở những công trình kiến trúc, lễ hội hay loại hình nghệ thuật dân gian mà còn được kết tinh trong truyền thống hiếu học, tinh thần trọng nghĩa tình, lối sống nhân văn và bản lĩnh của con người vùng đất văn hiến. Đó là lớp trầm tích văn hóa được bồi đắp qua thời gian, tạo nên cốt cách riêng của Hưng Yên.
Trong bối cảnh hội nhập, khi các địa phương đều nỗ lực xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh, bản sắc văn hóa ngày càng trở thành lợi thế khác biệt. Nếu hạ tầng có thể đầu tư, công nghệ có thể tiếp cận thì những giá trị văn hóa được bồi đắp qua hàng trăm năm mới là dấu ấn riêng không thể thay thế. Vì vậy, di sản không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn là nguồn lực mềm quan trọng, góp phần định vị hình ảnh Hưng Yên và tạo nền tảng tinh thần cho phát triển bền vững.
Phát huy giá trị di sản, kiến tạo động lực phát triển
Nếu kho tàng di sản là nền tảng tạo nên bản sắc của vùng đất văn hiến thì phát huy hiệu quả những giá trị ấy chính là chìa khóa để Hưng Yên chuyển hóa lợi thế văn hóa thành động lực phát triển. Với quan điểm lấy văn hóa làm nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm cho phát triển bền vững, tỉnh đang từng bước chuyển từ tư duy “bảo tồn để gìn giữ” sang “bảo tồn để phát triển”, đưa di sản vào dòng chảy phát triển kinh tế - xã hội.
Lễ hội đền Trần tỉnh Hưng Yên năm 2026 - bảo tồn các nghi lễ truyền thống.
Hiện thực hóa định hướng đó, Hưng Yên đã ban hành nhiều chủ trương, kế hoạch triển khai các nghị quyết của Trung ương về phát triển văn hóa. Nổi bật là Kế hoạch số 52-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; Kế hoạch số 156/KH-UBND của UBND tỉnh triển khai Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ và Kế hoạch số 52-KH/TU; cùng với Nghị quyết số 821/NQ-HĐND về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, trong đó xác định xây dựng con người và văn hóa Hưng Yên toàn diện, lấy con người làm trung tâm của quá trình phát triển. Đây là nền tảng để tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trong giai đoạn mới. Từ định hướng đó, Hưng Yên tập trung phục dựng không gian văn hóa Phố Hiến gắn với phát triển du lịch; đầu tư tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa; đẩy mạnh số hóa dữ liệu di sản, xây dựng bảo tàng số, thư viện số, bản đồ số du lịch và ứng dụng công nghệ trong quảng bá điểm đến. Đến nay, 13 khu, điểm du lịch đã ứng dụng công nghệ số với các hình thức tham quan 360 độ, AR, VR; đồng thời kết nối các tuyến du lịch liên vùng như “Hành trình về Phố Hiến - Đền Trần - Chùa Keo - Biển Cồn Vành”, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Hiệu quả của hướng đi này được thể hiện qua những con số tích cực. Năm 2025, Hưng Yên đón khoảng 3,9 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 71 nghìn lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch đạt 1.700 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh tiếp tục đón khoảng 2,8 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 63.000 lượt khách quốc tế. Những kết quả đó cho thấy di sản không chỉ được gìn giữ mà còn từng bước trở thành nguồn lực phát triển, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến và tạo thêm giá trị cho kinh tế địa phương.
Theo đồng chí Đỗ Hữu Nhân, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Thời gian tới ngành sẽ tiếp tục tham mưu triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản; chú trọng truyền dạy tri thức văn hóa dân gian cho thế hệ trẻ; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản; đồng thời phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng hiện đại, giàu bản sắc, tăng cường liên kết vùng để hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch - văn hóa đặc sắc. Mục tiêu đến năm 2030, Hưng Yên đón khoảng 6 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt 12.000 tỷ đồng mỗi năm và từng bước xây dựng thương hiệu “Hưng Yên - hội tụ di sản, biển xanh và mỹ vị”.
Từ kho tàng di sản được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử đến những bước đi đổi mới trong tư duy phát triển hôm nay, Hưng Yên đang từng bước biến những giá trị văn hóa thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm cho sự phát triển. Khi di sản được gìn giữ bằng trách nhiệm, được đánh thức bằng sáng tạo và được lan tỏa bằng công nghệ, những giá trị của quá khứ sẽ tiếp tục đồng hành cùng hiện tại, tạo nền tảng để xây dựng Hưng Yên trở thành vùng đất phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc và ngày càng khẳng định vị thế trong kỷ nguyên mới.