Văn Giang: Vùng đất thuần phong mỹ tục

Thứ tư - 06/03/2024 07:45
Nằm ở phía tây bắc của tỉnh Hưng Yên, với lợi thế địa chính trị của một vùng đất tiếp giáp với Thủ đô Hà Nội, được thừa hưởng tinh hoa của nền văn minh sông Hồng, người dân với lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo đã định danh cho vùng đất Văn Giang một nét riêng hiếm có – vùng đất thuần phong mỹ tục.

Đất linh sinh người tuấn kiệt, từ bao đời nay, Văn Giang luôn là điểm sáng của truyền thống hiếu học, cử nghiệp và thi thư. Suốt chặng đường gần một thế kỷ (1075 - 1901) tham gia thi cử tại cửa Khổng sân trình, nho sĩ Văn Giang đã giành nhiều vị trí xứng đáng về số lượng và học vị. Tỉnh Hưng Yên có 228 người đỗ đại khoa, được ghi danh ở bia Văn Miếu (thôn Xích Đằng, phường Lam Sơn, thành phố Hưng Yên), thì huyện Văn Giang có tới 72 vị. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, huyện Văn Giang có tới 84 người thi đỗ trạng nguyên, tiến sĩ, hương cống (cử nhân) trong các cuộc thi do triều đình phong kiến tổ chức. Đội ngũ các nhà cử nghiệp này đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đất nước, trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội.

 Có nhiều làng, xã có truyền thống khoa cử lâu đời, có nhiều dòng họ đỗ đạt cao, tiêu biểu như: làng Xuân Cầu (xã Nghĩa Trụ), Lại Ốc (xã Long Hưng), dòng họ Dương, dòng họ Tô (làng Xuân Cầu), dòng họ Đỗ, dòng họ Phạm (làng Lại Ốc), dòng họ Đào (Thọ Vực), dòng họ Chu (làng Phú Thị)... Có gia đình bố, con, anh em đều đỗ trạng nguyên, tiến sĩ, nổi tiếng như: Chánh tiến sĩ Đô Ngự Sử, Đông các đại học sĩ Đỗ Nhân, người xã Lại Ốc có con trai là trạng nguyên Đỗ Tông; tiến sĩ Nguyễn Thư Khiêm, người xã Xuân Cầu, có sáu người con, một đỗ tiến sĩ, năm đỗ hương cống; cử nhân Đào Chính, người xã Thọ Vực, làm quan tới chức tể tướng, con trưởng là Đào Giai, con thứ là Đào Hiến nối tiếp nhau đỗ giải nguyên, cháu là Đào Bá Đoan đỗ giải nguyên; cử nhân Chu Duy Tĩnh, người thôn Phú Thị, xã Mễ Sở, làm quan tới chức Ngự sử, Nam Kỳ đạo có con là Chu Mạnh Trinh đỗ tiến sĩ. Dương Duy Thanh đỗ cử nhân, con là Dương Bá Trạc đỗ cử nhân, Dương Quảng Hàm là giáo sư, nhà nghiên cứu văn học sử…
111
Rước kiệu qua Đền Quan lớn đệ Nhất tại hội làng xã Cửu Cao, huyện Văn Giang.
Truyền thống hiếu học, trọng nhân tài còn thấm đẫm trong từng sinh hoạt cộng đồng, thuần phong mỹ tục vùng đất Văn Giang. Làng Đa Ngưu là làng chuyên buôn thuốc bắc. Tuy nhiên, niềm tự hào về sự giàu có cũng không bằng trình độ học hành cao thể hiện ở cổng làng xây 2 tầng, 3 cửa, có 4 chữ đại tự “đa văn vi phú” (giàu văn hóa, văn học mới là một niềm tự hào giàu có). Cổng vào xóm Hà, làng Phú Thị khắc ba chữ Hán “Văn nhã hạng” (ngõ xóm văn chương tao nhã). Làng Đan Nhiễm, xã Văn Phúc có nhiều tiến sĩ, nơi đây cứ rằm tháng 8 hàng năm, nhân dân làm hình tiến sĩ giấy cho trẻ em chơi rằm tháng 8 nhằm giáo dục tinh thần hiếu học cho thế hệ sau.

Cũng như nhiều vùng khác, người Văn Giang tôn sùng các vị thần, các anh hùng dân tộc, thờ cúng tổ tiên. Đây là một trong những nét đẹp truyền thống chung của dân tộc “uống nước nhớ nguồn”. Hàng năm, mỗi khi công việc nhà nông rảnh rỗi thì dân làng ở khắp các địa phương trong huyện Văn Giang đều tập trung sinh hoạt văn hóa bổ ích tại đình làng. Vào mùa xuân, dân làng tổ chức hát ca trù, trống quân và chèo cổ, đánh vật, đánh đu, chơi cờ người, đánh gậy. Mùa hè tổ chức hội thi chim bồ câu, thả diều. Mùa thu có hát trống quân. Những hình thức sinh hoạt văn hóa ấy được đông đảo mọi người ưa thích, làm tăng thêm nét đẹp truyền thống của con người và mảnh đất Văn Giang. Trong những ngày lễ hội, nhiều nơi tổ chức rước thần thánh, tế lễ, người dân ăn mặc đẹp với những mâm cỗ nhiều món ăn ngon, đặc sản địa phương như bánh giầy Gầu, bánh cuốn Mễ Sở, bánh khúc Phú Thị, bánh răng bừa (bánh tẻ) Phụng Công, Công Luận...

Thôn Chử Xá là quê hương Chử Đồng Tử, hiện còn lăng mộ và đền thờ Chử Ông, Chử Bà. Văn Giang là quê hương của Chử Đồng Tử, một trong “tứ bất tử” của nhân dân ta. Truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung ca ngợi quá trình lao động, khai hoang lấn biển, dựng làng mở cõi, đề cao đạo đức hiếu thảo, ca ngợi tình yêu nam nữ không phân biệt đẳng cấp giàu nghèo... Đấy chính là sức mạnh hợp quần, là đạo lý làm người, có lòng yêu nước thương dân.

Xã Phụng Công có đền thờ Hai Bà Trưng ở làng Ngò và làng Đầu. Lễ hội hàng năm được tổ chức vào ngày mùng 8, 9, 10 tháng 4 âm lịch. Nhân dân tổ chức rước kiệu Hai Bà từ đền Ngò lên đình Đầu, rồi ra sông Cái (sông Hồng) lấy nước vào chum, rồi lại rước kiệu Hai Bà về đình Đầu, đền Ngò. Trong ngày lễ hội, con em người Phụng Công ở xa gần đều về hội làng tưởng nhớ công lao Hai Bà.

Xã Vĩnh Khúc có đền thờ Triệu Quang Phục. Trong xã, ở khu trung tâm Cầu Váu có ao Mắt Rùa, hồ Bán Nguyệt, đình, đền có nhiều sấu đá, bê đá, đặc biệt có khánh đồng, chuông đồng đúc từ thời Lê Cảnh Hưng, nhiều bức chạm gỗ giá trị nghệ thuật ở đình Nội. Đình Bến, xã Phụng Công thờ Lữ Tá Đường, một trong Thập nhị sứ quân. Năm 965, sau khi Ngô Xương Văn chết, ở nước ta nổi lên 12 vùng đất biệt lập do 12 thủ lĩnh đứng đầu mà sử cũ gọi là 12 sứ quân. Các sứ quân đánh lẫn nhau để thống nhất sơn hà. Làng Công Luận, thị trấn Văn Giang có đền thờ Khổng Minh Không, một danh y chữa bệnh hiểm nghèo cho con vua Lý Thái Tổ được thưởng đồng đem về đúc chuông tại chùa Ông Khổng. Khi đúc xong, đánh một hồi ba tiếng, trâu vàng từ kho nhà vua chạy lồng ra từ kinh đô Thăng Long về đến thôn Sài Thị, nay là sông Kim Ngưu (Trâu vàng). Vì vậy, hàng năm, cứ đến ngày mùng 4, 5 tháng giêng âm lịch, tại đền Công Luận, thị trấn Văn Giang có mở hội đánh vật, đánh đu.

Trong quá khứ cũng như hiện nay, sinh hoạt tôn giáo là một bộ phận quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người Văn Giang. Hầu hết làng xã ở Văn Giang đều có chùa: chùa Bến, chùa Đầu, chùa Ngò (Phụng Công), chùa Công Luận, chùa Cửu Cao, chùa Như Lân, chùa Long Hưng, chùa Đan Nhiễm, chùa Nhạn Tháp, chùa Đa Ngưu, chùa Phú Thị, chùa Mễ Sở... Chùa Mễ Sở có pho tượng nghìn mắt, nghìn tay. Đây là pho tượng được các nhà nghiên cứu xếp loại về giá trị nghệ thuật có niên đại cao, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia (năm 2018).

Có thể khẳng định, là vùng đất giao thoa, chịu ảnh hưởng từ những tinh hoa văn hóa của Kinh kỳ Thăng Long, Kinh Bắc..., nên Văn Giang sớm hình thành những thuần phong mỹ tục, được lưu giữ và phát huy tới tận ngày nay. Đó là các nghề cổ truyền, các món ăn đặc sắc được sáng tạo, chế biến từ những sản vật phong phú cùng bàn tay yêu lao động và giàu sáng tạo của những người dân Văn Giang. Đó là những công trình đền thờ, miếu mạo, chùa chiền cùng hàng trăm lễ hội dân gian để đáp ứng nhu cầu tôn giáo, tín ngưỡng của những người dân thảo thơm, một lòng lễ Phật hướng thiện song rất mực sùng bái, đời đời khói hương thờ phụng, tri ân những vị thánh, thần, thành hoàng đã anh dũng, kiên cường, sẵn sàng xả thân vì đất nước, quê hương. Đó còn là những di sản tinh thần đặc sắc - kho tàng văn học dân gian, văn học thành văn, nghệ thuật truyền thống ca trù, trống quân - được đắp bồi qua trầm, biến thiên lịch sử, kết tinh từ tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa, yêu lao động, sản xuất và những bài học kinh nghiệm trong ứng xử với tự nhiên, với xã hội của lớp lớp thế hệ người Văn Giang.
111
Tôn tượng Phật bà nghìn mắt nghìn tay – bảo vật quốc gia tại chùa thôn Mễ Sở, huyện Văn Giang.
Người dân Văn Giang dù làm ruộng, làm nghề thủ công hay buôn bán, từ xưa cho đến nay, vẫn sống cùng nhau trong một cộng đồng, làng xóm. Cuộc sống hôm nay dù đã rất nhiều đổi khác, từ cơ cấu ngành nghề, đến điều kiện sống, phương tiện giao thông..., song mái đình, giếng nước, gốc đa vẫn mãi là một biểu tượng gắn bó dân làng với nhau hết sức keo sơn, tràn đầy tình nghĩa. Đình làng không chỉ là nơi thờ thành hoàng của làng, là nơi tế tự, hội họp mà còn là nơi mở hội làng, là điểm hẹn để những con em Văn Giang dù đi đâu, ở đâu, làm gì cũng biết nhớ ngày hội làng quay về lễ thánh, tế thần, cùng nhau củng cố sâu sắc sợi dây đoàn kết cội nguồn.

Truyền thống hiếu học của ông cha trong lịch sử luôn luôn được người Văn Giang giữ gìn và phát huy. Bước sang thế kỷ XX, đội ngũ nhân tài của Văn Giang ngày thêm đông đảo và có nhiều đóng góp cho đất nước trên tất cả các mặt chính trị, quân sự, khoa học, văn hóa nghệ thuật.

Trong lĩnh vực chính trị, quân sự có Phó Đức Chính, Tô Chấn, lãnh tụ Việt Nam Quốc dân Đảng năm 1930; Lê Văn Lương, Ủy viên Bộ Chính trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam; Tô Hiệu, Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ; Lê Giản, nhà tình báo từng được Đồng Minh Anh đào tạo, Tổng Giám đốc Nha Công an Việt Nam; Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Ngọc Sâm, chiến sĩ công binh, bàn tay vàng gỡ bom ở quân khu IV, túi bom của đế quốc Mỹ; Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Tài, con trai nhà văn Nguyễn Công Hoan, một điệp báo viên xuất sắc ở nọi đô Sài Gòn - Gia Định; Đại tướng Tô Lâm, con trai đại tá Tô Quyền, tiến sĩ Luật học, giáo sư ngành khoa học an ninh, Bộ trưởng Bộ Công an... Trong lĩnh vực văn hoá, khoa học có nhà sư phạm, soạn giả Dương Quảng Hàm; nhà văn, dịch giả Dương Tự Quán; danh hoạ Dương Bích Liên; danh họa Tô Ngọc Vân; nhà văn Nguyễn Công Hoan; Anh hùng lao động Nguyễn Quý Khang; Anh hùng lao động Dương Trọng Bái...  

Nhân dân Văn Giang cùng nhân dân tỉnh Hưng Yên và nhân dân cả nước đang ngày càng tiến những bước dài hơn, quan trọng, chắc chắn hơn vào quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế. Bối cảnh đó sẽ có tác động không nhỏ tới các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc ở cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Những thuần phong mỹ tục chính là điểm tựa cho lòng tự hào và chiến lược con người của huyện Văn Giang nói riêng, tỉnh Hưng Yên nói chung, để lớp lớp hậu thế tiếp tục trau dồi bản lĩnh chính trị, tu dưỡng đạo đức, nhân cách,  đóng góp tài năng và trí lực để cùng chung tay xây dựng quê hương, đất nước ngày càng trở nên giàu đẹp, văn minh.


 
Ảnh, bài: Đăng Khôi

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
5.jpg 66.jpg 29.jpg 49.jpg 20.jpg 42.jpg 13.jpg 37.jpg 6.jpg 67.jpg 31.jpg 50.jpg 22.jpg 43.jpg 15.jpg 38.jpg 7.jpg 68.jpg 33.jpg 52.jpg 24.jpg 45.jpg 16-1.jpg 39.jpg 40.jpg 9.jpg 71.jpg 34.jpg 63.jpg 27.jpg 48.jpg 19.jpg 41.jpg 12-qn1.jpg a-T.jpg 36.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg 906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg
  • Đang truy cập18
  • Hôm nay683
  • Tháng hiện tại68,288
  • Tổng lượt truy cập3,169,043
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây