Phụ nữ Việt Nam với cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên chuyển đổi số
Thứ sáu - 06/03/2026 17:15
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, tạo ra những thay đổi sâu sắc trong phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị xã hội. Đối với Việt Nam, chuyển đổi số không chỉ là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn mở ra nhiều cơ hội để phát huy nguồn lực con người, trong đó có lực lượng phụ nữ – chiếm hơn một nửa dân số và gần một nửa lực lượng lao động của cả nước. Việc thúc đẩy phụ nữ tham gia sâu rộng vào tiến trình chuyển đổi số, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển kinh tế số không chỉ góp phần nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ mà còn đóng vai trò quan trọng đối với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Đại biểu Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tham gia diễu hành áo dài tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm (thành phố Hà Nội). Ảnh: TTXVN
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Vị thế và vai trò của phụ nữ Việt Nam trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội ngày càng được nâng cao. Phụ nữ không chỉ là người giữ vai trò quan trọng trong gia đình mà còn là lực lượng lao động năng động, sáng tạo, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước. Theo thống kê của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hiện chiếm gần 24% tổng số doanh nghiệp của cả nước. Việt Nam cũng được đánh giá là một trong những quốc gia có tỷ lệ nữ doanh nhân khá cao trong khu vực, với khoảng 26,5% doanh nghiệp thuộc sở hữu của phụ nữ.
Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số trong những năm gần đây đã mở ra nhiều cơ hội mới để phụ nữ phát huy năng lực và tinh thần sáng tạo. Kinh tế số, với đặc trưng là sự kết nối rộng khắp thông qua internet và các nền tảng công nghệ, đã tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp với chi phí thấp hơn, khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Trong môi trường đó, phụ nữ có thể tận dụng các nền tảng số để phát triển các mô hình kinh doanh linh hoạt, phù hợp với điều kiện và khả năng của mình.
Thực tế cho thấy phụ nữ Việt Nam đang ngày càng tham gia tích cực vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế số, đặc biệt là thương mại điện tử, dịch vụ trực tuyến và kinh doanh trên nền tảng mạng xã hội. Nhiều phụ nữ đã chủ động sử dụng các sàn thương mại điện tử, nền tảng bán hàng trực tuyến và các công cụ marketing số để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển doanh nghiệp. Theo một số nghiên cứu, tỷ lệ phụ nữ giữ vị trí quản lý trong các doanh nghiệp thương mại điện tử tại Việt Nam hiện lên tới khoảng 46%, mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á. Bên cạnh đó, phụ nữ cũng là lực lượng tiêu dùng trực tuyến quan trọng, chiếm khoảng 58% số người mua sắm trên các nền tảng thương mại điện tử.
Không chỉ trong lĩnh vực thương mại, phụ nữ cũng ngày càng tham gia tích cực vào các ngành dịch vụ số và chuỗi cung ứng gắn với nền kinh tế số. Trong lĩnh vực logistics – một ngành có vai trò quan trọng đối với thương mại điện tử và kinh tế số, phụ nữ hiện chiếm hơn 55% số người học trong các chương trình đào tạo. Sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái thương mại điện tử và dịch vụ số.
Hội LHPN tỉnh Hưng Yên phối hợp với sàn thương mại điện tử tổ chức khóa "Bình dân học vụ số" cho cán bộ, hội viên.
Ở khu vực nông nghiệp, chuyển đổi số cũng đang mở ra những cơ hội mới cho phụ nữ nông thôn. Nhiều hợp tác xã và mô hình sản xuất do phụ nữ quản lý đã bước đầu ứng dụng công nghệ số vào sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc sử dụng các nền tảng thương mại điện tử, hệ thống truy xuất nguồn gốc, công nghệ quản lý sản xuất và quảng bá nông sản trên môi trường mạng đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng thu nhập cho người dân. Những mô hình này không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn mà còn tạo động lực cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp.
Cùng với sự phát triển của các nền tảng số, phụ nữ Việt Nam cũng đang dần khẳng định vai trò trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Nhiều doanh nhân nữ đã mạnh dạn xây dựng các mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ, cung cấp các sản phẩm và dịch vụ sáng tạo đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực khởi nghiệp không chỉ góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rộng mở, phụ nữ Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn khi tham gia vào nền kinh tế số. Một trong những thách thức lớn là khoảng cách về kỹ năng số. Một bộ phận phụ nữ, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng công nghệ thông tin để có thể tham gia hiệu quả vào môi trường số. Ngoài ra, nhiều phụ nữ vẫn làm việc trong các ngành nghề sử dụng nhiều lao động thủ công, có nguy cơ bị thay thế bởi tự động hóa và công nghệ mới nếu không kịp thời nâng cao trình độ và kỹ năng nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận nguồn vốn và công nghệ của các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ vẫn còn hạn chế. Phần lớn các doanh nghiệp này có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, nguồn lực tài chính còn hạn chế nên gặp nhiều khó khăn trong việc đầu tư cho chuyển đổi số. Theo một số khảo sát, hiện mới có khoảng 28% doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ thực hiện chuyển đổi số, mặc dù phần lớn trong số đó đều bày tỏ mong muốn ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Trong bối cảnh đó, việc tạo điều kiện để phụ nữ tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số cần được coi là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách nhằm hỗ trợ phụ nữ tiếp cận nguồn lực phát triển, đặc biệt là vốn, công nghệ và thông tin thị trường. Các chương trình chuyển đổi số quốc gia cần chú trọng lồng ghép yếu tố bình đẳng giới, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia và thụ hưởng đầy đủ những thành quả của tiến trình chuyển đổi số.
Cùng với đó, việc nâng cao năng lực số cho phụ nữ cần được đẩy mạnh thông qua các chương trình đào tạo kỹ năng công nghệ thông tin, thương mại điện tử, marketing số và quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt, cần quan tâm đến phụ nữ ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa nhằm thu hẹp khoảng cách số giữa các nhóm xã hội.
Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, phụ nữ Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để phát huy năng lực, khẳng định vai trò và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước. Với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội và nỗ lực vươn lên của chính bản thân phụ nữ, lực lượng phụ nữ Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.