Podcast và thói quen nghe tin: Khi báo chí đến với người đọc qua tai nghe

Thứ ba - 28/04/2026 10:51
Sự phổ biến của tai nghe cá nhân trong đời sống số đang dần thay đổi cách công chúng tiếp nhận thông tin. Trên xe buýt, trong quán cà phê, khi tập thể dục hay thậm chí trong những khoảng thời gian ngắn giữa nhịp sống bận rộn, ngày càng nhiều người, đặc biệt là giới trẻ – lựa chọn “nghe” thay vì đọc hay xem. Từ sự dịch chuyển tưởng như nhỏ trong thói quen tiêu dùng nội dung ấy, podcast đang dần chuyển sang xu hướng truyền thông mới, không chỉ mở ra hướng đi mới cho báo chí mà còn lan sang cả lĩnh vực truyền thông nội bộ trong các doanh nghiệp.
podcast minh hoa
Podcast - đang dần hình thành xu hướng "nghe tin" trên xe buýt, trong quán cà phê, khi tập thể dục hay thậm chí trong những khoảng thời gian ngắn giữa nhịp sống bận rộn của thính giả. (Nguồn Internet)
Podcast: thuật ngữ ghép giữa “iPod” và “broadcast”, xuất hiện từ đầu những năm 2000 nhưng chỉ thực sự bùng nổ khi internet và thiết bị di động dần trở nên phổ biến. Đây là dạng nội dung âm thanh hoặc video được phát hành theo chuỗi, cho phép người dùng nghe trực tuyến hoặc tải về và tiếp cận bất cứ lúc nào. Chính tính linh hoạt đó đã giúp podcast nhanh chóng trở thành một phương tiện truyền thông phổ biến trên toàn cầu, gắn với xu hướng tiêu dùng nội dung “on-demand” – nghe khi người dùng cần, thay vì theo lịch phát cố định.

Từ các số liệu nghiên cứu quốc tế cho thấy podcast đang tăng trưởng với tốc độ đáng chú ý. Năm 2025, hơn một nửa người trưởng thành tại Mỹ đã từng nghe podcast, trong đó nhóm 18–29 tuổi chiếm tới 67%. Đáng chú ý, khoảng 32% người trưởng thành tiếp cận tin tức qua podcast, tăng mạnh so với giai đoạn trước. Trên phạm vi toàn cầu, số người nghe podcast đã vượt mốc 580 triệu và được dự báo có thể đạt khoảng 600 triệu vào năm 2026, với quy mô thị trường trị giá hàng chục tỷ USD. Những con số này cho thấy podcast không còn là một hiện tượng công nghệ mới, mà đã trở thành một cấu phần ổn định trong hệ sinh thái truyền thông số. Không dừng lại ở âm thanh, podcast đang mở rộng sang định dạng video (vodcast), tạo ra trải nghiệm đa phương tiện và tăng mức độ tương tác. Nhiều chương trình hiện nay kết hợp hình ảnh, bối cảnh và biểu cảm của người dẫn, giúp nội dung trở nên sống động hơn và dễ lan tỏa trên mạng xã hội. Sự kết hợp này đồng thời mở ra nguồn thu mới từ quảng cáo, tài trợ và phân phối đa nền tảng, phản ánh rõ xu hướng hội tụ truyền thông, nơi một nội dung có thể tồn tại và được khai thác trên nhiều không gian khác nhau.

Với báo chí, podcast không chỉ là một định dạng bổ sung mà đang dần trở thành xu hướng mới trong tư duy làm nghề. Khi công chúng chuyển từ đọc sang nghe, các tòa soạn buộc phải điều chỉnh cách sản xuất nội dung, từ cấu trúc câu chuyện đến phương thức tiếp cận và phân phối. Podcast cho phép cá nhân hóa trải nghiệm, khi người nghe có thể lựa chọn chủ đề theo sở thích, tiếp cận nội dung trong mọi thời điểm và không gian. Khác với phát thanh truyền thống, podcast thường được biên tập theo từng chủ đề cụ thể, hướng tới nhóm thính giả rõ ràng hơn, giúp nội dung mang tính chọn lọc và chiều sâu cao hơn.

Một điểm quan trọng khác là khả năng tương tác gián tiếp mà podcast mang lại. Người nghe có thể tua lại, lưu trữ, chia sẻ hoặc theo dõi chương trình yêu thích, từ đó hình thành mối quan hệ gắn bó dài hạn với nội dung và thương hiệu báo chí. Chính đặc tính này khiến podcast không chỉ là kênh truyền tải thông tin, mà còn là công cụ xây dựng cộng đồng độc giả trung thành trong môi trường truyền thông cạnh tranh. Trên thế giới, nhiều cơ quan báo chí đã coi podcast là một phần cốt lõi trong chiến lược phát triển. Các mô hình “báo âm thanh” không chỉ giúp gia tăng lượng tiếp cận mà còn hỗ trợ mở rộng nguồn thu từ quảng cáo và mô hình thuê bao. Một số tòa soạn còn chủ động xây dựng nền tảng podcast riêng nhằm kiểm soát dữ liệu người dùng, tối ưu trải nghiệm và giảm phụ thuộc vào các nền tảng phân phối trung gian. Sự chuyển dịch này cho thấy podcast không chỉ là câu chuyện nội dung, mà còn là bài toán chiến lược về công nghệ, dữ liệu và kinh tế báo chí.

Song song với báo chí, một xu hướng khác đang hình thành rõ nét: podcast trở thành công cụ truyền thông nội bộ trong các doanh nghiệp. Với đặc tính gần gũi, linh hoạt và giàu cảm xúc, podcast giúp phá vỡ sự đơn điệu của email, bản tin nội bộ hay các kênh truyền thông truyền thống, đồng thời tăng cường kết nối giữa các thành viên trong tổ chức. Thay vì những thông điệp một chiều, podcast tạo ra không gian kể chuyện, nơi thông tin được truyền tải một cách tự nhiên hơn, dễ tiếp nhận hơn. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp lớn, như:  FPT, Viettel, Vingroup, Sun Group, THACO… đã sớm triển khai podcast nội bộ như một phần của chiến lược truyền thông nội bộ số. Các chương trình này không chỉ cung cấp thông tin quản trị, định hướng hay sản phẩm mới, mà còn kể những câu chuyện đời thường trong doanh nghiệp, chia sẻ trải nghiệm nhân sự và lan tỏa văn hóa tổ chức. Nhờ đó, podcast không chỉ đóng vai trò cung cấp thông tin mà còn trở thành cầu nối cảm xúc giữa con người với doanh nghiệp. Trên thế giới, Hãng hàng không American Airlines là một ví dụ điển hình khi sử dụng podcast để truyền thông tới hơn 100.000 nhân viên. Chuỗi nội dung nội bộ của họ được duy trì đều đặn, với lượng người nghe ổn định qua từng tập, cho thấy hiệu quả rõ rệt của hình thức truyền thông này trong việc tạo sự đồng thuận và gắn kết nội bộ.

Các nghiên cứu về truyền thông và tâm lý học cũng cho thấy âm thanh có khả năng tạo ra kết nối cảm xúc mạnh mẽ hơn so với văn bản. Người nghe thường dễ tiếp nhận, dễ đồng cảm và ghi nhớ thông tin tốt hơn khi được truyền tải qua giọng nói. Điều này lý giải vì sao podcast ngày càng được ưa chuộng không chỉ trong báo chí mà còn trong truyền thông doanh nghiệp, nơi yếu tố con người và cảm xúc đóng vai trò quan trọng. Ở Việt Nam, điều kiện phát triển podcast đang trở nên thuận lợi hơn bao giờ hết. Tỷ lệ người dùng internet từng tiếp cận podcast đã vượt 65%, với thời lượng nghe trung bình gần một giờ mỗi ngày. Sự phổ biến của smartphone, cùng với các nền tảng như Spotify hay Apple Podcasts, đang góp phần hình thành thói quen “tiêu thụ nội dung bằng âm thanh” trong đời sống số của công chúng. Nhưng, podcast vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu trong hệ sinh thái báo chí Việt Nam. Nhiều cơ quan báo chí mới dừng lại ở việc chuyển đổi bài viết sang giọng đọc tự động bằng AI, chưa khai thác sâu yếu tố kể chuyện bằng âm thanh hay xây dựng bản sắc riêng cho sản phẩm podcast. Trong khi đó, bản chất của podcast không nằm ở việc “đọc lại nội dung”, mà ở cách kể chuyện, nhịp dẫn, giọng điệu và khả năng tạo ra trải nghiệm nghe có chiều sâu.
e kip thuc hien podcast chenh venh chup anh cung anh bui trong long nhan vat chinh cua tac pham
Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII – Quảng Ninh 2026, Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên giành giải Vàng thể loại podcast với tác phẩm “Chênh vênh”. (Trong ảnh: Ê-kíp thực hiện chụp ảnh cùng anh Bùi Trọng Long – nhân vật chính của tác phẩm)
Để podcast thực sự trở thành một kênh báo chí hiệu quả, cần sự đầu tư đồng bộ về nội dung, nhân lực và công nghệ. Người làm podcast không chỉ cần kỹ năng biên tập mà còn phải có tư duy kể chuyện bằng âm thanh, khả năng dẫn dắt cảm xúc và xây dựng phong cách cá nhân rõ ràng. Bên cạnh đó, nội dung phải được thiết kế phù hợp với từng nhóm thính giả, đồng thời liên tục điều chỉnh dựa trên dữ liệu hành vi người nghe. Các bài toán về phân phối, quảng bá và tạo doanh thu cũng cần chiến lược dài hạn, từ quảng cáo, tài trợ đến mô hình thuê bao nội dung.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, podcast không còn là một lựa chọn thử nghiệm mà đang dần trở thành một phần cấu trúc của truyền thông hiện đại. Sự dịch chuyển từ chữ viết sang âm thanh, từ âm thanh sang đa phương tiện đang định hình lại cách báo chí vận hành và cách công chúng tiếp cận thông tin. Từ những chiếc tai nghe nhỏ bé trong đời sống hàng ngày, một “làn sóng âm thanh” đang lan rộng, thay đổi cách con người nghe và hiểu thế giới. Và trong làn sóng đó, podcast đang dần khẳng định vị thế không chỉ như một xu hướng, mà như một trụ cột mới của báo chí và truyền thông trong kỷ nguyên số.
 

Nguyễn Hải Phong

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin cũ hơn

BÌNH LUẬN, TỌA ĐÀM, GIAO LƯU

PHIM TỐT, PHÓNG SỰ HAY

Người làm báo Hưng Yên

© 2022 Bản quyền thuộc về Người làm báo Hưng Yên.
Người làm báo Hưng Yên

Trang thông tin điện tử tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây