Báo chí trong kỷ nguyên số: Xây dựng “kiềng ba chân” lý luận – nghiệp vụ – công nghệ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Thứ hai - 30/03/2026 14:58
Trong kỷ nguyên số, khi trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành “mặt trận không tiếng súng”, nơi thông tin sai lệch, xuyên tạc và quan điểm lệch lạc lan truyền nhanh chóng. Trước bối cảnh ấy, báo chí cách mạng không chỉ dừng lại ở chức năng cung cấp thông tin mà còn phải giữ vai trò định hướng dư luận, phản bác các quan điểm sai trái và củng cố niềm tin xã hội. Nền tảng để thực hiện nhiệm vụ trọng yếu này chính là mô hình “kiềng ba chân” lý luận – nghiệp vụ – công nghệ, nơi lý luận chính trị là la bàn định hướng, nghiệp vụ báo chí biến lý luận thành sản phẩm lan tỏa và công nghệ là đòn bẩy nâng tầm sức mạnh truyền thông.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh chống các quan điểm sai trái là nhiệm vụ xuyên suốt trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930, sự nghiệp cách mạng luôn phải đối mặt với những âm mưu chống phá tinh vi nhằm làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt”, trong đó chủ nghĩa Mác – Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng. Trong bối cảnh hiện nay, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 35-NQ/TW năm 2018, đã xác định yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng một cách đồng bộ, toàn diện và hiệu quả. Mục tiêu không chỉ là phản bác quan điểm sai trái mà còn ngăn ngừa những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, phòng ngừa “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ.
Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, các thế lực thù địch khai thác mạng xã hội, AI, Big Data và công nghệ Deepfake để sản xuất và phát tán thông tin giả, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin. Những thủ đoạn này lan truyền nhanh, khó kiểm soát, đòi hỏi báo chí phải nâng cao năng lực nhận diện, dự báo và phản ứng kịp thời, đảm bảo thông tin chính xác, khách quan và thuyết phục. Thực tiễn đã cho thấy, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng đạt được nhiều kết quả nhờ sự lãnh đạo thống nhất, phối hợp đồng bộ và sự tham gia tích cực của nhân dân. Việc kết hợp giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm cơ bản, củng cố “thế trận lòng dân” đã tạo ra sức mạnh tổng hợp, góp phần giữ vững ổn định chính trị – xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế như nhận thức chưa đồng đều, phương thức tuyên truyền thiếu linh hoạt và ứng dụng công nghệ chưa đồng bộ. Do đó, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, tăng cường ứng dụng công nghệ, gắn lý luận với thực tiễn và phát huy vai trò của nhân dân để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong môi trường truyền thông số, lý luận chính trị đóng vai trò nền tảng cốt lõi, giúp đội ngũ báo chí nhận diện đúng – sai, kiên định mục tiêu và lý tưởng của Đảng. Các quan điểm sai trái ngày càng tinh vi, núp dưới vỏ bọc trung lập, phản biện hay các sản phẩm văn hóa số, như: video, hình ảnh hay nội dung giải trí. Những thông tin này dễ dẫn dắt nhận thức lệch lạc nếu không được nhận diện kịp thời. Việc củng cố nền tảng lý luận không chỉ là yêu cầu đối với cán bộ, đảng viên mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Khi được trang bị tri thức lý luận vững chắc, kết hợp tư duy phản biện, mỗi cá nhân có khả năng “tự đề kháng” trước thông tin sai lệch. Đối với báo chí, lý luận quyết định bản lĩnh chính trị và chất lượng định hướng thông tin, là điều kiện tiên quyết để dẫn dắt dư luận và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Nếu lý luận là “la bàn định hướng”, thì nghiệp vụ báo chí chính là cầu nối biến lý luận thành sản phẩm truyền thông lan tỏa vào đời sống xã hội. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và cạnh tranh trên mạng, nâng cao nghiệp vụ không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là nhiệm vụ chính trị – tư tưởng. Báo chí không chỉ phản ánh hiện thực mà còn phân tích, lý giải và định hướng dư luận. Nội dung phải chính xác, khách quan, đi sâu vào bản chất vấn đề, trả lời những câu hỏi “vì sao” và “hướng tới điều gì”. Hình thức thể hiện cần đổi mới sinh động, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin hiện đại như video, infographic, podcast hay storytelling. Báo chí dữ liệu, báo chí giải pháp, đối thoại và phản biện là những hướng đi thiết thực, giúp nghiệp vụ trở thành cầu nối trực tiếp giữa lý luận và thực tiễn, biến thông tin thành sức mạnh dẫn dắt dư luận.
Trong kỷ nguyên số, công nghệ, đặc biệt là AI, trở thành đòn bẩy nâng tầm báo chí hiện đại. Công nghệ tham gia toàn bộ quy trình làm báo, từ sản xuất, biên tập đến phân phối, mở rộng không gian sáng tạo và gia tăng sức lan tỏa. Nhiều cơ quan báo chí đã ứng dụng AI và Big Data để tối ưu hóa sản xuất, kiểm chứng thông tin, cá nhân hóa nội dung và nâng cao trải nghiệm độc giả. AI hỗ trợ tự động viết tin ngắn, gợi ý tiêu đề, tóm tắt văn bản, sản xuất sản phẩm đa phương tiện, rút ngắn thời gian sản xuất và mở ra các hình thức báo chí tương tác như infographic động hay podcast. Đồng thời, công nghệ giúp hạn chế tin giả, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo giá trị kinh tế, thương hiệu. Tuy nhiên, công nghệ cũng đặt ra thách thức về kiểm soát chất lượng, tính chính xác, đạo đức nghề nghiệp và bảo mật dữ liệu, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và đào tạo bài bản cho đội ngũ làm báo.
Trong kỷ nguyên số, công nghệ, đặc biệt là AI, trở thành đòn bẩy nâng tầm báo chí hiện đại. (Ảnh minh họa)
Khi lý luận – nghiệp vụ – công nghệ kết hợp hài hòa, sẽ tạo thành thế “kiềng ba chân” vững chắc. Lý luận định hướng nghiệp vụ và công nghệ, nghiệp vụ hiện thực hóa giá trị lý luận và tận dụng công nghệ, còn công nghệ khuếch đại nội dung thành giá trị xã hội. Thiếu một chân sẽ gây mất cân bằng: thiếu lý luận sẽ dẫn đến nội dung lệch chuẩn, thiếu nghiệp vụ khiến sản phẩm yếu kém, thiếu công nghệ làm giảm khả năng tiếp cận và hạn chế nguồn thu. Đây là lý do mô hình kiềng ba chân không chỉ mang tính lý thuyết mà là nguyên tắc sống còn để xây dựng báo chí hiện đại, vững bản lĩnh và hiệu quả trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Để hiện thực hóa mô hình này, báo chí cần tiếp tục nâng cao chất lượng lý luận thông qua đào tạo gắn với thực tiễn, giúp người làm báo nhận diện và phản bác thông tin sai lệch; đổi mới nghiệp vụ với việc tăng cường phân tích, ứng dụng dữ liệu và đa dạng hóa hình thức thể hiện; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, thực hiện chuyển đổi số, sử dụng AI trong sản xuất, kiểm chứng và phân phối thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh và phản ứng kịp thời. Con người là trung tâm vận hành “kiềng ba chân”: đội ngũ báo chí phải vừa hồng vừa chuyên, vững bản lĩnh chính trị, giỏi nghiệp vụ và làm chủ công nghệ. Đồng thời, cần có cơ chế phối hợp và phản ứng nhanh giữa các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý để xử lý thông tin sai lệch, dự báo xu hướng và dẫn dắt dư luận hiệu quả.
Mô hình “kiềng ba chân” lý luận – nghiệp vụ – công nghệ là nền tảng sống còn của báo chí hiện đại, giúp báo chí thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, định hướng dư luận, phản bác quan điểm sai trái và củng cố niềm tin xã hội. Khi lý luận được xem như kim chỉ nam để nhận diện bản chất sự việc và giữ vững lập trường, nghiệp vụ báo chí biến lý luận thành sản phẩm sinh động, thuyết phục, đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng, còn công nghệ chuyển đổi số và AI nâng cao hiệu quả sản xuất, kiểm chứng và phát triển báo chí đa nền tảng. Khi ba yếu tố này phối hợp đồng bộ, báo chí cách mạng Việt Nam vừa vững bản lĩnh, vừa nhạy bén với thời đại, vừa lan tỏa thông tin tích cực mạnh mẽ. Thông điệp rõ ràng: muốn dẫn dắt dư luận trong kỷ nguyên số, báo chí phải vững lý luận, tinh nghiệp vụ và mạnh công nghệ. Chỉ khi mỗi cá nhân làm chủ “kiềng ba chân”, đội ngũ báo chí mới trở thành lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, đưa báo chí Việt Nam tiến lên hiện đại, nhân văn, chuyên nghiệp và trở thành ngọn đuốc soi đường cho xã hội.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh chống các quan điểm sai trái là nhiệm vụ xuyên suốt trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930, sự nghiệp cách mạng luôn phải đối mặt với những âm mưu chống phá tinh vi nhằm làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt”, trong đó chủ nghĩa Mác – Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng. Trong bối cảnh hiện nay, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 35-NQ/TW năm 2018, đã xác định yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng một cách đồng bộ, toàn diện và hiệu quả. Mục tiêu không chỉ là phản bác quan điểm sai trái mà còn ngăn ngừa những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, phòng ngừa “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ.
Tọa đàm: "Ninh Bình 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh"
Tọa đàm: Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Sự kết tinh tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh
Tọa đàm: Nước thải nông thôn - Đâu là giải pháp?
Nhà nông - Doanh nghiệp: Ai đúng ai sai?
Thương hiệu gạo Việt 30 năm vẫn mờ nhạt
Gặp mặt "Nhớ ngày tựu trường Phù Cừ 45 năm trước"
Đội quân nhà Phật trên đất nước chùa tháp
" Rubik 2019 – Cảm hứng và khát vọng"
Gặp mặt kỷ niệm 40 năm Lớp T74
Đối diện chống suy thoái "tự diễn biến" "tự chuyển hóa"
Dấu son Người xứ Nhãn
Liên hoan văn nghệ Hội Nhà báo Hưng Yên mở rộng năm 2019
Anh Thành chuối
Ước gì thời gian trở lại
Tác phẩm Liên kết "Động lực cho nông nghiệp bứt phá" Bài 2. Nhận diện rào cản
Hoa buồn biết mấy
Tác phẩm Liên kết "Động lực cho nông nghiệp bứt phá" - Bài 1. Đổi thay từ những cánh đồng
Lễ trao giải báo chí Nguyễn Văn Linh lần thứ nhất năm 2018
Tác phẩm Liên kết "Động lực cho nông nghiệp bứt phá" Bài 3. Liên kết động lực để nông nghiệp bứt phá
Phóng sự: Nhức nhối với "Dự án ma" Alibaba