Sáp nhập tòa soạn báo chí trong bối cảnh mới: Từ tái cấu trúc tổ chức đến tái tạo nội dung và bản sắc

Thứ sáu - 13/02/2026 15:25
202

Trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy và chuyển đổi mạnh mẽ của môi trường truyền thông, việc sắp xếp, tinh gọn và sáp nhập các cơ quan báo chí trở thành yêu cầu khách quan, tất yếu. Từ thực tiễn báo chí địa phương và trung ương, Người làm báo Hưng Yên trân trọng giới thiệu chùm bài viết làm rõ những vấn đề đặt ra đối với tổ chức tòa soạn sau sáp nhập: từ tái cấu trúc tổ chức, quản trị nhân sự đến đổi mới nội dung và tái tạo bản sắc báo chí.

Bài 1: Tổ chức lại tòa soạn báo chí địa phương: Hội tụ cao, áp lực nhân sự lớn

Báo chí địa phương Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình mang tính bước ngoặt, với những thay đổi sâu sắc chưa từng có tiền lệ. Làn sóng sáp nhập cơ quan báo chí gắn với sắp xếp đơn vị hành chính; yêu cầu chuyển đổi số toàn diện theo định hướng của Chính phủ; cùng với áp lực tự chủ tài chính ngày càng gia tăng đã tạo nên một bối cảnh mới, trong đó mô hình tổ chức, phương thức vận hành và năng lực quản trị tòa soạn đều chịu sức ép lớn.

Nếu như trước đây, báo chí địa phương chủ yếu hoạt động trong một không gian tương đối ổn định, với phạm vi địa bàn, cơ cấu tổ chức và cách làm báo quen thuộc, thì nay mọi yếu tố đó đều đang thay đổi nhanh chóng. Quá trình chuyển đổi này vừa mở ra cơ hội phát triển mới, vừa đặt ra hàng loạt thách thức đối với đội ngũ những người làm báo tại cơ sở.

Theo ông Vũ Ngọc Tú, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng, báo chí địa phương hiện đang chịu tác động đồng thời của ba yếu tố mang tính nền tảng: sáp nhập địa phương, hợp nhất cơ quan báo chí; chuyển đổi số báo chí; và yêu cầu tự chủ tài chính. Ba yếu tố này không tồn tại độc lập mà đan xen, cộng hưởng lẫn nhau, tác động trực tiếp và toàn diện đến mọi khâu của hoạt động báo chí, từ tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, quy trình sản xuất nội dung cho đến chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của thông tin.

Không gian mới, áp lực mới cho báo chí địa phương

Sau sáp nhập, không gian hoạt động của báo chí địa phương được mở rộng đáng kể, cả về địa bàn tác nghiệp lẫn phạm vi nhiệm vụ chính trị. Nhiều cơ quan báo chí từ chỗ chỉ đảm nhiệm một hoặc hai loại hình (báo in, phát thanh hoặc truyền hình), nay phải tổ chức sản xuất đồng thời cả 4 loại hình báo chí: báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình, trên cùng một nền tảng hội tụ.
 
111
Phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí tác nghiệp tại Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành A80.
Điều này đồng nghĩa với việc yêu cầu về tốc độ đưa tin, tính chính xác, tính đa dạng hình thức thể hiện và mức độ lan tỏa của thông tin đều được nâng lên. Tin tức không chỉ cần “đúng – đủ – kịp thời”, mà còn phải “hấp dẫn – dễ tiếp cận – phù hợp với từng nền tảng”. Một sự kiện ở địa phương có thể phải được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: tin nhanh trên báo điện tử, clip ngắn trên mạng xã hội, bản tin phát thanh, phóng sự truyền hình và bài phân tích trên báo in.

Trong khi đó, không gian mạng đã trở thành “mặt trận chính” của hoạt động báo chí. Báo chí địa phương không còn chỉ cạnh tranh với các cơ quan báo chí khác trong nước, mà phải cạnh tranh trực tiếp với mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới và đội ngũ nhà sáng tạo nội dung cá nhân. Áp lực giữ chân công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ, trở nên ngày càng lớn, trong khi lợi thế về công nghệ và nguồn lực của báo chí địa phương còn hạn chế.

Trong bối cảnh ấy, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để tồn tại. Tuy nhiên, chuyển đổi số báo chí không chỉ là việc đưa nội dung lên môi trường số hay xây dựng một trang báo điện tử. Bản chất của chuyển đổi số là sự thay đổi toàn diện về tư duy làm báo, từ cách lựa chọn đề tài, tổ chức sản xuất, quy trình biên tập cho đến phương thức phân phối và cách tiếp cận công chúng.

Điều này đặt ra áp lực rất lớn đối với đội ngũ phóng viên, biên tập viên vốn quen với cách làm báo truyền thống, nhất là tại các địa phương có điều kiện về nhân lực, hạ tầng công nghệ và nguồn lực đào tạo còn hạn chế. Không ít cơ quan báo chí địa phương đang phải “vừa làm vừa học”, “vừa chạy vừa xếp hàng” trong quá trình chuyển đổi số, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu chiến lược và lộ trình phù hợp.

Tổ chức lại tòa soạn: hội tụ cao nhưng áp lực nhân sự lớn

Song song với áp lực công nghệ là yêu cầu tự chủ tài chính ngày càng gay gắt. Nhiều nguồn thu truyền thống như phát hành báo in, quảng cáo, dịch vụ truyền thông suy giảm mạnh, trong khi cơ chế đặt hàng báo chí, định mức kinh tế – kỹ thuật và phương thức thanh toán còn không ít bất cập. Việc xác định tỷ lệ tự chủ và cơ chế vận hành tài chính đối với mô hình cơ quan báo chí sau sáp nhập hiện nay vẫn còn lúng túng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động cũng như tâm lý, thu nhập và đời sống của người làm báo.

Trong bối cảnh đó, tổ chức lại tòa soạn theo hướng hội tụ được xem là giải pháp tất yếu. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa mô hình lý thuyết và thực tế vận hành. Sau sáp nhập, nhiều phòng nội dung có quy mô nhân sự rất lớn, thậm chí tương đương một cơ quan báo chí trước đây. Điều này khiến việc quản lý, điều hành ở cấp phòng trở nên quá tải, khi lãnh đạo phòng vừa phải đảm đương công tác chuyên môn, vừa phải giải quyết những vấn đề phát sinh về nhân sự, tâm lý và điều phối tác nghiệp đa nền tảng.

Bên cạnh đó là những xáo trộn không nhỏ về tâm lý người lao động: tình trạng lãnh đạo cấp phòng dôi dư; phóng viên phải mở rộng địa bàn tác nghiệp sau sáp nhập đơn vị hành chính; chi phí đi lại, ăn ở tăng; trong khi cơ chế tài chính chưa ổn định khiến việc chi trả nhuận bút, công tác phí đôi khi chậm trễ. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến sự tập trung cho công việc và chất lượng nội dung báo chí.

Thực tiễn cho thấy, tổ chức bộ máy chỉ là “khung: từ phóng viên, biên tập viên đến đội ngũ lãnh đạo, quản lý”. Nâng cao năng lực làm báo đa loại hình, khả năng thích ứng với công nghệ, tư duy làm báo hiện đại và năng lực quản trị tòa soạn trong môi trường số chính là yêu cầu then chốt để báo chí địa phương vượt qua giai đoạn chuyển tiếp đầy áp lực hiện nay.

Giai đoạn chuyển mình này, dù nhiều khó khăn, cũng mở ra cơ hội để báo chí địa phương tái cấu trúc, chuyên nghiệp hóa và khẳng định vai trò của mình trong hệ sinh thái truyền thông mới. Vấn đề cốt lõi đặt ra là tổ chức lại tòa soạn như thế nào để vừa tinh gọn, hiệu quả, vừa giữ được đội ngũ và phát huy được năng lực con người – yếu tố trung tâm của báo chí cách mạng Việt Nam.


(mời độc giả đón đọc Bài 2, trên trang điện tử nguoilambaohungyen.vn)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

BÌNH LUẬN, TỌA ĐÀM, GIAO LƯU

PHIM TỐT, PHÓNG SỰ HAY

Người làm báo Hưng Yên

© 2022 Bản quyền thuộc về Người làm báo Hưng Yên.
Người làm báo Hưng Yên

Đơn vị quản lý trang thông tin điện tử

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây