Nhìn thẳng vào sự thật ngành giáo dục

Thứ hai - 22/08/2022 14:39
“Giáo dục vẫn chạy theo điểm số, thành tích. Học sinh áp lực vì học chính khóa, học thêm trong khi phụ huynh còng lưng gánh các khoản chi cho học thêm. Yếu tố quyết định đến thành bại chương trình giáo dục phổ thông mới là giáo viên hiện nay lại thiếu và yếu ”, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam, trao đổi với phóng viên Tiền Phong.
111
TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam

GIÁO VIÊN THIẾU VÀ YẾU

Ngành giáo dục luôn có các vấn đề nóng liên quan đến bạo lực học đường, thiếu giáo viên, giá sách giáo khoa tăng cao, bệnh thành tích. Trước thềm năm học mới, theo ông, đâu là thách thức?

Việc ban hành chương trình giáo dục phổ thông 2018 là một sự chuyển hướng rất đúng đắn, trong đó chuyển đổi phương thức dạy học từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh.

Tuy nhiên, trên thực tế năm nay triển khai là năm thứ 3 nhưng ở hầu hết các tỉnh, thành phố đều có tình trạng thiếu giáo viên trầm trọng. Có môn học mới thậm chí còn không có giáo viên để dạy học. Điều này cho thấy sự thiếu sót, không tính toán của ngành giáo dục. Đáng ra, để thực hiện chương trình, Bộ GD&ĐT phải có kế hoạch từ 3 - 5 năm để đặt hàng các trường ĐH sư phạm đào tạo đội ngũ đáp ứng nhu cầu. Mặt khác, phải có chương trình bồi dưỡng giáo viên hằng năm và làm bền bỉ chứ không phải “cưỡi ngựa xem hoa” bằng hình thức trực tuyến. Thậm chí, khi đã có một số giáo viên giỏi, đưa đi tập huấn ở nhiều nơi sẽ tránh được chuyện thiếu lẫn yếu về đội ngũ nhà giáo.

Ngoài ra, thách thức rất lớn đối với ngành giáo dục vẫn là chạy đua theo điểm số, thành tích ảo. Chúng ta đổi mới giáo dục, trong đó phải nhận thức được giáo dục không chỉ mang lại tri thức mà làm cho học sinh thay đổi cảm xúc, suy nghĩ, mong muốn. Trong khi cách dạy của chúng ta vẫn đang đánh giá tất cả các em đều cố gắng làm sao để giỏi, đạt điểm 10 các môn. Tôi cho rằng, điều này không phù hợp. Đánh giá một con người phải đánh giá cả niềm vui, sự sáng tạo, có khát vọng làm việc gì đó. Hiện nay, giáo viên, nhà quản lý giáo dục, cha mẹ học sinh chưa thật sự chú trọng việc này.

Hay như giá sách giáo khoa tăng cao gây khó khăn cho nhiều phụ huynh. Chưa kể, mua ở nhà trường thì bán theo combo kèm sách tham khảo, mua ở nhà sách thì toát mồ hôi. Bộ GD&ĐT cần có sự cân nhắc về giá sách, cách phát hành phù hợp, trong đó ưu tiên quyền lợi học sinh vì SGK là mặt hàng đặc thù, không chỉ vì lợi ích của các đơn vị.

CHẠY THEO ĐIỂM SỐ, THÀNH TÍCH

Mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói: “Dù đau nhưng vẫn phải nói thẳng ra, giáo dục chưa thật sự trung thực”. Điều này xuất phát từ thực tế nào, thưa ông?

Đó là cách đánh giá học sinh vẫn theo điểm số. Như vậy, em nào cũng phải xuất sắc, giỏi. Cha mẹ cũng sẽ bằng mọi cách ép con học thêm, gây áp lực để làm sao đạt được thành tích tốt nhất, bảng điểm đẹp nhất mới hài lòng, trong khi cần giáo dục một đứa trẻ rất nhiều kỹ năng khác. Tại sao không đánh giá sự chuyển biến của học sinh từ năm học này qua năm học khác để đánh giá sự nỗ lực của cả thầy và trò?

Việc đánh giá các chỉ tiêu khác trong giáo dục cũng dựa vào số liệu, báo cáo mà không căn cứ vào thực tiễn. Những con số trên báo cáo thì càng phải đẹp càng tốt. Điều đó khiến cho các giáo viên, nhà trường cũng phải chạy đua để có thành tích còn báo cáo. Trong khi mục tiêu của chúng ta là giáo dục làm sao để học sinh làm được gì thì chưa được quan tâm, chú trọng. Giáo dục phải làm thực chất, chống triệt để bệnh thành tích, bệnh hình thức thì mới mong hiệu quả.

Căn bệnh hình thức, chạy theo thành tích dường như đã ăn sâu, bén rễ trong cả ngành giáo dục. Dù đau nhưng phải có giải pháp nào đó để loại bỏ?

Cơ quan quản lý phải dám nhìn thẳng vào sự thật còn nếu cứ ngồi khoanh chân thì khó giải quyết được các vấn đề. Giáo dục là ngành rất đặc thù, trong đó phải chú trọng “trồng người”, quan tâm đội ngũ có năng lực.

Tôi cho rằng, ngoài bồi dưỡng đội ngũ thì thay đổi cách đánh giá sẽ thay đổi được căn bệnh này. Một nước đứng đầu về giáo dục như Phần Lan hiện nay không đánh giá học sinh theo hình thức ai giỏi hơn, ai kém hơn hay đỗ, trượt mà chỉ tập trung vào phát triển năng lực từng học sinh. Mỗi em sẽ có năng lực, thế mạnh riêng biệt. Hiện nay, chương trình giáo dục phổ thông mới đã đi đúng hướng, tuy nhiên vẫn trên nền lấy tỉ lệ % học sinh giỏi cấp tỉnh, quốc gia; học sinh giỏi trường lớp để báo cáo thì rất khó thực hiện và chúng ta sẽ vẫn mãi loanh quanh, luẩn quẩn với bài toán chưa giải được. Đó là giáo dục không thực chất.

111
Chạy theo thành tích, điểm số là căn bệnh của giáo dục (Ảnh minh họa)

Đã có tình trạng giáo viên ồ ạt nghỉ việc như ở tỉnh Bình Dương vừa qua. Điều này chỉ báo sự lo lắng, bất ổn về nguồn lực của ngành trong tương lai?

Đồng lương thấp chưa đáp ứng được nhu cầu cuộc sống thì xu thế tất yếu sẽ có người rời đi. Nhà nước đang khuyến khích khối trường ngoài công lập phát triển, ở đó họ được trả lương cao, đảm bảo quyền lợi khác. Ngành y tế đang phải trả giá cho việc này khi người giỏi rời bỏ đơn vị nhà nước. Đó là quy luật kinh tế thị trường, không thể duy ý chí để bắt họ phải làm cái này hay cái khác. Ở đâu đảm bảo được điều kiện kinh tế tốt hơn thì họ đi. Hay có người đang ở lại nhưng vì lương chưa đủ sống lại không chuyên tâm cho nghề dạy học, thậm chí lôi kéo học sinh về nhà học thêm. Do đó, các nhà quản lý phải thấy được rằng, muốn họ làm tốt, việc đầu tiên phải tính toán để đảm bảo đồng lương, nếu không, không chỉ tương lai mà hiện tại ngành đang đối mặt với việc thiếu giáo viên trầm trọng.

“Người Việt Nam mình rất quan tâm đến giáo dục, chi tiền cho giáo dục rất lớn. Tuy nhiên, khoản chi cho học thêm rất nhiều để nâng thành tích điểm số là điều đáng suy nghĩ”.

TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam

Theo ông, trong năm học mới, ngành giáo dục cần phải làm gì để giải quyết các vấn đề cấp bách đang đặt ra?

Điều đầu tiên, ngành giáo dục phải thay đổi cách thức tổ chức quản lý, đẩy mạnh quyền tự chủ trong các nhà trường và cuối năm đánh giá chất lượng. Do không tự chủ, không được quyền quyết định nên các trường phổ thông phải loay hoay “bơi” trong tình trạng bị “trói tay” nên nhiều chủ trương, chính sách đến trường học không thực hiện được. Chỉ khi nào, trường học được giao quyền chủ động giảng dạy, tuyển chọn giáo viên… khi đó mới đảm bảo chất lượng.

Điều quan trọng thứ 2 là bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo thật tốt vì chỉ khi “có bột mới gột nên hồ”, “không thầy đố mày làm nên”. Việc này phải được làm đồng bộ từ tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và thanh lọc giáo viên nhằm đảm bảo chất lượng đội ngũ. Giáo viên luôn là yếu tố quyết định thành bại của chương trình giáo dục.

Thứ 3 là kiên quyết giao trách nhiệm về chất lượng giáo dục cho từng địa phương để họ chịu trách nhiệm. Hiện nay, địa phương tập trung rất nhiều về kinh tế nhưng không lo đến việc “trồng người” như thế nào để có nguồn nhân lực tốt hay có chính sách thu hút người tài về các trường phổ thông dạy học. Nhiều địa phương vẫn coi giáo dục là chuyện của Bộ GD&ĐT, không thật sự quan tâm thúc đẩy chất lượng, không đầu tư cơ sở vật chất. Ngay như việc đưa nội dung làm thế nào để làm nông nghiệp hiệu quả, học sinh cấp 3 có thể tham gia được, từ đó định hướng nghề nghiệp nhưng chúng ta không làm.

Bộ GD&ĐT nghiên cứu cùng các ngành đưa ra chỉ số đo lường, đánh giá chất lượng giáo dục từng tỉnh, thành phố để họ chịu trách nhiệm về chất lượng tại chỗ. Kiểm soát chặt chẽ chất lượng sách giáo khoa mới. Những việc khó một mình Bộ GD&ĐT không thể làm được cũng phải quyết liệt ngồi lại với các bộ, ngành để họ cùng hỗ trợ phát triển giáo dục.

Cảm ơn ông.
 

Hà Linh (thực hiện)
Nguồn Tiền Phong

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg a7896047c7ca0c9455db.jpg 370c09e6ae6b65353c7a.jpg 3b96701bd7961cc84587.jpg f369334897c55c9b05d4.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg IMG-8015-1.jpg IMG-8020-1.jpg IMG-8014-1.jpg IMG-8021-1.jpg IMG-8007-1.jpg IMG-8017-1.jpg IMG-8018-2.jpg IMG-8016-1.jpg IMG-8013-1.jpg IMG-5512.jpg IMG-5489-1.jpg IMG-5516.jpg IMG-5498.jpg IMG-5504.jpg IMG-5510.jpg IMG-5515.jpg IMG-5497.jpg IMG-5529.jpg IMG-5503.jpg IMG-5509.jpg IMG-5514.jpg IMG-5494.jpg IMG-5518.jpg IMG-5501.jpg IMG-5507.jpg IMG-5513.jpg IMG-5493.jpg IMG-5517.jpg IMG-5500.jpg IMG-5505.jpg TS9-3861-2.jpg TS9-3794-2.jpg
  • Đang truy cập27
  • Hôm nay636
  • Tháng hiện tại16,097
  • Tổng lượt truy cập2,986,007
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây