Khắc phục những hạn chế trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí

Thứ năm - 12/05/2022 11:37
 
Nhà báo Nguyễn Anh Tú
                                  Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Hải Phòng

Giải báo chí Quốc gia là giải thưởng danh giá, cao quý nhất về nghề mà bất cứ nhà báo nào cũng mong muốn được một lần được vinh dự nhận Giải. Tuy nhiên, để được đứng trên bục vinh quang này không hề dễ, đây cũng là trăn trở chung của các hội viên nhà báo thuộc Hội Nhà báo Hải Phòng. Vậy đâu là những hạn chế trong quá trình đầu tư và sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng để tham dự Giải báo chí Quốc gia hằng năm?
111
Nhà báo Nguyễn Anh Tú, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Hải Phòng tham luận tại Hội thảo
Mới đây, Hội Nhà báo Hải Phòng cũng đã tổ chức Tọa đàm cũng về chủ đề này, tại hội nghị, nhiều đại biểu đã bày tỏ suy nghĩ về những hạn chế trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng. Mặc dù, hàng năm Hội Nhà báo Hải Phòng  đều có kế hoạch tổ chức cụ thể, bài bản, có văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các chi hội, liên chi hội nhà báo tham mưu lãnh đạo cơ quan báo chí động viên, khuyến khích hội viên nhà báo tham dự Giải báo chí Quốc gia, nhưng kết quả vẫn chưa như mong muốn. Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, số hội viên nhà báo ở Hải Phòng đạt Giải cao tại Giải báo chí Quốc gia chưa nhiều, mới đạt đến Giải C, Giải Khuyến khích và có tác phẩm lọt vào vòng Chung khảo, trong khi đề tài của Giải báo chí Quốc gia không giới hạn về chủ đề, cho phép phản ánh tất cả các lĩnh vực đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.

Có suy nghĩ cho rằng: tham dự Giải báo chí Quốc gia phải là những tác phẩm báo chí, phát thanh truyền hình viết về những đề tài chống tiêu cực, mà xem nhẹ những tác phẩm viết về những gương cá nhân, mô hình tiêu biểu có thành tích trên các lĩnh vực công tác Đảng, xây dựng chính quyền, hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng…

Theo đó, nếu nhà báo chỉ chú tâm đi tìm những đề tài chống tiêu cực: như tham nhũng, lãng phí ở địa phương cũng không hề dễ, bởi ở cơ sở có rất nhiều rào cản, chi phối bởi những mối quan hệ chằng chịt trên dưới, ngang dọc…nên để có tư liệu viết về đề tài này không dễ dàng. Trong khi tác phẩm báo chí biểu dương gương cá nhân, mô hình tiêu biểu trên các lĩnh vực đời sống xã hội thì phải có đề tài hay, đáp ứng đủ 3 tiêu chí: Đúng – Trúng – Hấp dẫn.

Theo nhà báo Trần Bá Dung: Đúng là đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, đúng đặc trưng nghiệp vụ. Chỉ cần đọc đầu đề bài báo, biết là có đúng hay không. Trúng là trúng chỉ đạo của Trung ương, của Bộ, ngành, của cấp ủy địa phương. Trúng ở đây cũng có nghĩa là trúng với điều mong đợi của công chúng bạn đọc, bạn nghe đài, xem truyền hình muốn được biết, được hiểu, được tham gia. Còn hấp dẫn ở đây được hiểu là đề tài có tính mới, lạ, tính thời sự cao, có tính thiết thực, đáp ứng ngay nhu cầu bức thiết của công chúng, được diễn đạt một cách lôi cuốn.

Vì vậy, giải pháp để khắc phục những hạn chế đối với các hội viên nhà báo trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí chất lượng tham dự Giải báo chí Quốc gia là gì? Theo quan điểm của chúng tôi, trước hết phải là khâu tổ chức lựa chọn đề tài đến triển khai thực hiện, kiểm tra tiến độ công việc, duyệt tác phẩm hoàn chỉnh trước khi gửi dự Giải. Tiếp đó là vai trò của Chi hội, Liên Chi hội nhà báo cũng rất quan trọng, cần phải đặt ra mục tiêu rõ rệt, tổ chức tọa đàm, sinh hoạt nghiệp vụ, rút kinh nghiệm các kỳ tham dự các giải báo chí trước đó, đề xuất các giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ nhằm hướng tới các tác phẩm chất lượng cao hơn. Bên cạnh đó, vai trò của lãnh đạo cơ quan báo chí rất quan trọng, chỉ cơ quan báo chí nào thật sự quan tâm đầu tư cho các tác phẩm báo chí có chất lượng để có sự chỉ đạo, sát sao đầu tư công phu cho sáng tạo tác phẩm ngay từ đầu năm và có những chiến lược bài bản trong công tác này mới có thể đoạt giải.

Để có tác phẩm báo chí tốt dự GBCQG có nhiều khâu, nhiều yếu tố cấu thành. Đó là năng lực của tác giả, nhóm tác giả trong khâu tổ chức thực hiện, nắm bắt phản hồi của công chúng… Tác phẩm có thể do một tác giả, nhóm tác giả... nhưng phải hội tụ, kết tinh sức mạnh tập thể, để sáng tạo tác phẩm có nội dung thiết thực, chân thực và giàu chi tiết báo chí.

Qua rà soát, lựa chọn những tác phẩm báo chí từ cơ sở gửi tham dự Giải báo chí Quốc gia, chúng tôi nhận thấy có nhiều tác phẩm có tiêu đề hay, đề tài hay, nhưng nội dung lại nghèo nàn, sơ lược, không sát với tiêu đề, không thiết thực với mong mỏi của công chúng. Có tác phẩm có đề tài hay, nội dung ăn khách, sát với đầu đề tác phẩm, nhưng nội dung lại thiếu chân thực, thiếu độ tin cậy, nội dung tác phẩm có tính thiên vị, định kiến, áp đặt, thiếu chứng cứ chắc chắn, cho dù tên bài có hấp dẫn, thu hút. Nhiều tác phẩm thiếu chi tiết báo chí sinh động, ít chi tiết đắt, chưa có tính đại diện, khái quát cao…, không có chiều sâu và không đi hết vấn đề đặt ra, không đề xuất được các giải pháp để hiến kế cho công tác hoạch định chính sách, cơ chế vận hành của từng lĩnh vực đời sống.

Có tác phẩm dự Giải tuy đã có tính phát hiện, nhưng việc xử lý thông tin  và đề ra giải pháp khắc phục lại chưa có tầm ảnh hưởng xã hội, chưa đại diện chung cho những vấn đề quan tâm trên bình diện cả nước. Nhiều tác phẩm có đề tài tốt, đầu đề hay, giới thiệu hấp dẫn, nhưng tác giả lại không đào sâu được vấn đề, không đẩy hết tầm của vấn đề.

Những hạn chế nêu trên là do tác giả chưa đủ năng lực, chưa đủ tầm khái quát và đào sâu chủ đề, chi tiết, thiếu đi những dấu ấn lao động của nhà báo, cảm giác thiếu sự dấn thân của nhà báo trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí. Có tác phẩm phát hiện được đề tài, nêu được hướng giải quyết, nhưng lại chưa thể hiện được đặc trưng ngôn ngữ thể loại, chưa phù hợp loại hình báo chí. Có tác phẩm ghi là phóng sự, nhưng chỉ là bài phản ánh đơn thuần, thiếu chất phóng sự, không có câu chuyện nhân vật và chi tiết sinh động... Có tác phẩm ghi là điều tra, nhưng thực ra lại là phóng sự, vì không có bất cứ dấu hiệu lao động điều tra nào của nhà báo. Có những tác phẩm ghi là phỏng vấn, nhưng không thể hiện đầy đủ đặc trưng một tác phẩm phỏng vấn (là câu chuyện hỏi - đáp có chủ đề giữa hai người, do phóng viên làm chủ, dẫn dắt…), mà chỉ là biên tập ghép câu hỏi gửi trước với câu trả lời. Nhiều tác phẩm cho thấy khả năng sử dụng ngôn ngữ văn học và báo chí  chưa thành thục, thiếu đi sự biểu cảm, chân thực, sinh động, cụ thể, còn sáo rỗng… Trong những tác phẩm phát thanh truyền hình, tác giả, nhóm tác giả chưa tích hợp và phát huy hiệu ứng tiếng động, nhạc nền, khiến người nghe, người xem dễ nhàm chán; những tác phẩm báo chí còn thiếu ảnh minh họa hoặc có nhưng không ăn nhập với chủ đề bài viết, thiếu box dữ liệu, thiếu sapo…Nhiều tác phẩm nhiều kỳ, nhưng đến các kỳ cuối cảm giác như bị hụt hơi, thiếu chiều sâu nội dung và chưa đi đến cùng sự việc. Hiện nay, còn ít tác phẩm báo chí sử dụng các công cụ đa phương tiện (như video clip, audio, ảnh, các dạng thức mới như mega-story, long-form…) để tăng độ hấp dẫn và tương tác.

Khắc phục những hạn chế nêu trên, các nhà báo mới có được những tác phẩm báo chí chuyên nghiệp, bài bản, có tính phát hiện vấn đề, có tầm ảnh hưởng xã hội, có thông tin đa chiều, phản biện hơn, thông điệp rõ và sát thực tế hơn. Quan trọng nhất là dù có trùng đề tài với vấn đề báo chí Trung ương phản ánh, nhưng các nhà báo ở địa phương vẫn giải quyết vấn đề đến nơi đến chốn, có mức độ khái quát, có đề xuất, hiến kế giải quyết, góp phần bổ sung, điều chỉnh trong hoạch định, cơ chế, chính sách để tháo gỡ những điểm nghẽn, cản trở sự phát triển đất nước. Bên cạnh đó, việc tổ chức xét chọn tác phẩm tham dự giải báo chí công tâm, khách quan, không thiên vị cá nhân, quy chế khen thưởng rõ ràng, kịp thời cũng sẽ là nguồn động viên, khích lệ, cổ vũ các tác giả, nhóm tác giả hăng hái tham dự Giải báo chí quốc gia, tạo thành phong trào thi đua sôi nổi trong cơ quan báo chí và các cấp Hội Nhà báo ở các địa phương./.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg a7896047c7ca0c9455db.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg f369334897c55c9b05d4.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 370c09e6ae6b65353c7a.jpg 3b96701bd7961cc84587.jpg IMG-8018-2.jpg IMG-8016-1.jpg IMG-8013-1.jpg IMG-8015-1.jpg IMG-8020-1.jpg IMG-8014-1.jpg IMG-8021-1.jpg IMG-8007-1.jpg IMG-8017-1.jpg IMG-5494.jpg IMG-5518.jpg IMG-5501.jpg IMG-5507.jpg IMG-5513.jpg IMG-5493.jpg IMG-5517.jpg IMG-5500.jpg IMG-5505.jpg IMG-5512.jpg IMG-5489-1.jpg IMG-5516.jpg IMG-5498.jpg IMG-5504.jpg IMG-5510.jpg IMG-5515.jpg IMG-5497.jpg IMG-5529.jpg IMG-5503.jpg IMG-5509.jpg IMG-5514.jpg TS9-3886-2.jpg TS9-3861-2.jpg TS9-3794-2.jpg TS9-3905-1.jpg TS9-3865-1.jpg TS9-3830-2.jpg TS9-3931-2.jpg TS9-3853-2.jpg TS9-3948-1.jpg TS9-3856-2.jpg TS9-3760-2.jpg NIK-5090.jpg NIK-5045.jpg NIK-4980.jpg NIK-4997.jpg NIK-5102.jpg NIK-5054.jpg NIK-4995.jpg NIK-5014.jpg NIK-5108.jpg NIK-5072.jpg NIK-5015.jpg NIK-5118.jpg NIK-5078.jpg NIK-5034.jpg NIK-4996.jpg IMG-8507.jpg 15777046-1794464720803325-4664872810918106109-o-1.jpg NIK-6861-1.jpg DSC-2031.jpg IMG-8487.jpg IMG-8493.jpg FN1A8305.jpg cup-bb-17.jpg IMG-8495.jpg 44251966-2566673110013320-125322030391230464-n.jpg NIK4938.jpg NIK7698.jpg cup-bb-17.jpg dan-phong.jpg gaogiong.jpg gothap.jpg langcu.jpg langhoa.jpg dongsen.jpg
THỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập11
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm10
  • Hôm nay1,108
  • Tháng hiện tại39,903
  • Tổng lượt truy cập1,306,860
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây