Vì sao một quyết định đất đai có thể làm mất cả nghìn tỷ đồng?

Thứ hai - 26/09/2022 14:19
Bảng giá đất ở ta lại thấp hơn giá thị trường rất nhiều. Đã 20 năm rồi mà tình trạng này không thay đổi. Thế rồi ta tự cho rằng đây là "lỗ hổng" quản lý?

Nước ta đã tiếp nhận cơ chế thị trường từ năm 1991, đến nay đã hơn 30 năm. Thế nhưng tư duy bao cấp trong quản lý nhiều lĩnh vực vẫn còn gần như không thay đổi, đặc biệt là đất đai. 

Trong quá trình sửa đổi pháp luật đất đai, đến Luật Đất đai 2003, thị trường quyền sử dụng đất mới được hình thành đầy đủ cho các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân. Hình thành như vậy, nhưng công cụ hành chính tạo ra các quyết định trực tiếp đối với thị trường đã làm cho thị trường mất đi sự vận động theo quy luật. Trong nhiều trường hợp, người có thẩm quyền ban hành các quyết định hành chính đối với đất đai đứng trước cơ hội tham nhũng khó "cầm lòng". Như chúng ta đã biết là nhiều người giàu lên vì đất, nghèo đi vì đất, tù tội cũng liên quan tới đất.

Nhiều người cho rằng đang tồn tại lỗ hổng vô cùng lớn trong quản lý đất đai khi một quyết định hành chính cho phép chuyển mục đích sử dụng đất có thể làm thất thoát cả trăm, cả nghìn tỷ đồng mà pháp luật đất đai không "bịt" được. Chúng ta hãy đặt câu hỏi "tại sao hệ thống quản lý lại để cho một quyết định hành chính tạo ra được nhiều tiền đến thế?".

Một cơ chế tốt chỉ mang lại địa tô chênh lệch cao khi có lao động tạo nên các giá trị tăng thêm trên đất, một quyết định hành chính đơn thuần không thể tạo ra giá trị nào cả. 

Vậy lỗi ở đây là do hệ thống quản lý đất đai nước ta vẫn dựa trên tư duy bao cấp, lấy quyết định hành chính làm trọng, không cần biết thị trường ra sao. Mặt khác, thay vì sử dụng công cụ tài chính để giải quyết theo quy luật thị trường, cách dùng chủ yếu những công cụ hành chính làm cho giá đất phụ thuộc vào các quyết định hành chính, dẫn các cán bộ quản lý tới trước sự cám dỗ của giá trị đất đai quá cao, tham nhũng dễ dàng.

111
Một góc Quận 1, TPHCM nhìn từ trên cao (Ảnh minh họa: Hải Long)

Như ở các nước khác, người ta không quản lý theo mục đích sử dụng đất. Ở ta, tư duy bao cấp làm cho ta quản lý chi tiết đến từng mục đích sử dụng đất, cho chuyển từ đất nông nghiệp sang làm đất sản xuất phi nông nghiệp ứng với giá này, cho chuyển sang làm đất dịch vụ ứng với giá cao hơn, và cho chuyển sang làm đất ở giá lại cao chót vót. Quản lý vừa vất vả mà gần như không hiệu quả.

Các nước khác họ chỉ có ranh giới giữa đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp, làm gì trên đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp là do thị trường quyết định. Trong trường hợp thị trường làm cho địa tô chênh lệch cao hơn mà không do dự án đầu tư tạo ra thì Nhà nước đánh thuế để thu lại.

Bảng giá đất của Nhà nước ở ta lại thấp hơn giá thị trường rất nhiều. Đã 20 năm rồi mà tình trạng này không thay đổi. Thế rồi ta tự cho rằng đây là "lỗ hổng" quản lý. Luật Đất đai từ 2003 nêu "giá đất do Nhà nước quy định phải phù hợp với giá trị thị trường". Nhìn vào pháp luật như vậy nhưng vẫn thực thi theo kiểu bao cấp để quy định giá đất của Nhà nước thấp hơn giá trị thị trường. Thế nào là "giá trị thị trường của đất đai" cũng chưa được đề cập trong Luật Đất đai 2013.

Nói đến đây, có thể thấy chúng ta không thể bịt "lỗ hổng địa tô chênh lệch" bằng công cụ hành chính, chỉ có thể dùng công cụ thuế để điều tiết giá trị tăng thêm của đất đai trên thị trường, hay là điều tiết địa tô chênh lệch. Nguyên tắc đánh thuế cũng không phức tạp là mấy. Nghị quyết 18-NQ/TW về đổi mới thể chế, chính sách, pháp luật đất đai của Trung ương vừa ban hành đã nói rõ yêu cầu này. Thuế đánh cao vào người nhiều nhà đất, có đất nhưng không đưa vào sử dụng, để đất hoang hóa, đầu cơ nhà đất.

Mở rộng thêm, đối với các dự án đầu tư phi nông nghiệp, sẽ đánh thuế để thu hồi lại địa tô chênh lệch không do chủ đầu tư dự án tạo ra. 

Từng ấy ý tưởng về chính sách thuế cũng bịt được lỗ hổng tài chính do hệ thống quản lý của chính ta tạo ra. Đánh thuế đúng sẽ không còn dự án treo, không còn giải tỏa treo, không còn thu hồi đất rồi để đấy không đưa vào sử dụng. Mỗi một dự án đầu tư phi nông nghiệp cũng lượng được lợi nhuận của đầu tư mà tính thuế, nhà đầu tư đừng mong "ăn hết" địa tô chênh lệch không do mình tạo ra. 

Tất nhiên, việc đánh thuế là không khó đối với các dự án đầu tư phi nông nghiệp để thu hồi giá trị đất đai không do dự án tạo ra, điều trở ngại chính là lợi ích nhóm giữa người quản lý và nhà đầu tư có thể làm chính sách thuế lệch lạc, không đạt yêu cầu.

Việc đánh thuế vào những trường hợp đầu cơ, nhiều nhà đất có thể khó khăn hơn. Giới đầu cơ có thể mượn người khác đứng tên. Chúng ta cần một thời gian đủ dài để hoàn thiện hệ thống hành chính đất đai, nhất là yêu cầu giải trình nguồn gốc đồng tiền mua bất động sản.

Mười năm trước, Nghị quyết 19-NQ/TW về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật đất đai cũng đã yêu cầu đổi mới sắc thuế bất động sản để chống đầu cơ. Cả mười năm qua vẫn dậm chân tại chỗ và rồi tự than trách rằng thất thoát giá trị đất đai quá lớn…    

Một khó khăn lớn nhất mang tính xã hội là thu nhập của người lao động Việt Nam quá thấp, không đủ tiền đóng thuế. Tất nhiên, chúng ta có thể miễn thuế đối với người chỉ có bất động sản đủ sử dụng, vượt quá mức này đều phải chịu thuế lũy tiến. Điều cốt yếu là để trở thành một nước có thu nhập cao thì chúng ta phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng lương phải xứng đáng với sức lao động.

Cần từ bỏ khái niệm Việt Nam có môi trường đầu tư hấp dẫn vì lao động giá rẻ. Chúng ta cần chuyển sang sự hấp dẫn đầu tư ở Việt Nam là lao động có chất lượng rất cao.

Ở các nước đã hoàn thành công nghiệp hóa, người ta thu từ đất chủ yếu bằng 2 cách: một là thuế bất động sản như đóng góp của mỗi cư dân vào phát triển khu dân cư mình đang sống và thiết lập công bằng trong sử dụng đất, và hai là thu từ giá trị đất đai tăng thêm không do chủ sử dụng đất tạo ra. Từ đó, việc đầu tư vào bất động sản cũng chỉ mang lại lợi ích tương đương như đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh khác. Đầu tư vào bất động sản không còn là mảnh đất tạo ra siêu lợi nhuận. Siêu lợi nhuận chỉ có thể tạo ra từ sự đặc sắc của chất xám con người.

Nền kinh tế như vậy mới có sức phát triển mạnh và bền vững. 

Tác giảGS.TSKH Đặng Hùng Võ nguyên là Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ông được tặng thưởng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học - Công nghệ năm 2005 và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới cùng vào năm đó. Ông có nhiều đóng góp cho ngành quản lý đất đai Việt Nam, là người đặt nền móng cho việc xây dựng Luật Đất đai năm 2003.


Nguồn Dân trí

 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
5.jpg 66.jpg 29.jpg 49.jpg 20.jpg 42.jpg 13.jpg 37.jpg 6.jpg 67.jpg 31.jpg 50.jpg 22.jpg 43.jpg 15.jpg 38.jpg 7.jpg 68.jpg 33.jpg 52.jpg 24.jpg 45.jpg 16-1.jpg 39.jpg 40.jpg 9.jpg 71.jpg 34.jpg 63.jpg 27.jpg 48.jpg 19.jpg 41.jpg 12-qn1.jpg a-T.jpg 36.jpg 8a334df96fbbb3e5eaaa.jpg ec1643b261f0bdaee4e1.jpg 75528951ab13774d2e02.jpg 740f0438267afa24a36b.jpg 9e931db13ff3e3adbae2.jpg eef9d3a2f1e02dbe74f1.jpg ac94b8a49de641b818f7.jpg ae0f6bdb499995c7cc88.jpg 895e11f733b5efebb6a4.jpg 27c48a2ea86c74322d7d-1.jpg f7b945c06782bbdce293.jpg 0f6e3f741c36c0689927.jpg c23927250467d8398176.jpg 906029e10ba3d7fd8eb2.jpg 32b8e242c0001c5e4511-1.jpg f774eba794e548bb11f4.jpg 7a0a8baca9ee75b02cff.jpg dcd1d242f0002c5e7511.jpg 23289506b7446b1a3255.jpg 66d134e644a498fac1b5-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg 35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg
  • Đang truy cập15
  • Hôm nay2,010
  • Tháng hiện tại60,416
  • Tổng lượt truy cập3,161,171
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây