Không thể mãi kéo dài thời gian trẻ con của người học

Thứ năm - 28/04/2022 15:06

Nhìn vào chất lượng giáo dục và cách ứng xử đối với bằng cấp trong giáo dục hiện nay thì khó mà không thừa nhận rằng nền giáo dục Việt Nam đang hạ chuẩn.

Chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) một lần nữa lại làm dấy lên những tranh cãi xung quanh chủ đề định hướng nghề nghiệp với việc phân chia môn học thành 3 nhóm (bắt buộc, lựa chọn, tự chọn). Trước những tranh cãi có vẻ bất tận ấy, chúng ta thử tham khảo một số mô hình giáo dục để có cái nhìn tham chiếu và rút ra được những kết luận cần thiết.

Cuốn Giáo dục phổ thông miền Nam Việt Nam (1954 - 1975)* cung cấp cho chúng ta những thông tin quan trọng. Giáo dục phổ thông miền Nam được chia thành hai giai đoạn là Tiểu học và Trung học, trong đó giai đoạn thứ hai lại tiếp tục chia thành hai: Trung học Đệ nhất cấp (từ lớp 6 - lớp 9, tương đương với THCS hiện nay) và Trung học Đệ nhị cấp (từ lớp 10 - 12, tương đương với THPT hiện nay).

Đáng chú ý, chương trình Đệ nhị cấp (THPT) có nhiều loại hình trường mà cơ bản là Trung học Tổng hợp, Trung học Kỹ thuật, Trung học Nông Lâm Súc.

Hai loại hình sau thì có định hướng và đào tạo nghề nghiệp rõ ràng, học xong có thể ra làm việc như những kỹ sư thực thụ. Ví dụ, “Giáo dục Trung học Kỹ thuật nhằm mục tiêu huấn luyện và đào tạo các chuyên viên kỹ thuật có tay nghề chuyên môn cao đáp ứng nhu cầu của các nhà máy công kỹ nghệ đang phát triển ở miền Nam lúc bấy giờ đồng thời đào tạo đội ngũ chuyên gia kỹ thuật phục vụ cho quân đội” [trang 158 -159].

Chính vì mục tiêu và chất lượng đặc biệt đó của nó, để liên hệ với chương trình phổ thông hiện hành chúng ta chỉ nên đối sánh với một loại hình gần nhất, là trường Trung học Tổng hợp. Tuy nhiên, ở ngay loại trường “phổ thông” nhất này, tính chất phân luồng và hướng nghiệp cũng rất mạnh mẽ.

Trong chương trình của trường Trung học Tổng hợp “Có sự phân biệt ranh giới giữa giáo dục phổ thông và giáo dục chuyên biệt. Giáo dục phổ thông được tiến hành ở cấp tiểu học, 2 năm đầu trung học và giảm dần từ lớp 8 - lớp 12. Đến lớp 12 chỉ còn 2 môn bắt buộc đó là Quốc văn và Kiến thức xã hội. Hai năm lớp 6 và lớp 7 là 2 năm “khám phá”, cuối lớp 7 học sinh được sự trắc nghiệm. Dựa vào kết quả trắc nghiệm và kết quả học tập 2 năm, học sinh được hướng dẫn chọn môn học thích hợp với khả năng và sở thích của mình. Hai năm lớp 8 và lớp 9 là 2 năm “dự hướng”, cuối lớp 9 học sinh được sự trắc nghiệm và cùng với kết quả học tập 2 năm, học sinh sẽ được hướng dẫn chọn ban, ngành ở Đệ Nhị cấp. Tuy nhiên, môn Giáo dục y tế, nhất là môn Thể dục là môn bắt buộc từ lớp 6 đến lớp 12” [trang 136].

Đến đây, chúng ta sẽ thấy chương trình của miền Nam Việt Nam chuyên biệt và cá biệt hóa mạnh mẽ tới mức nào; và nó cũng cho thấy định hướng nghề nghiệp rõ ràng, quyết liệt tới đâu. Bắt đầu học môn tự chọn (gọi là nhiệm ý) từ lớp 8, lên đến lớp 12 chỉ còn 2 môn bắt buộc - mà đó lại là hai môn không liên quan gì đến chuyên ngành nào cả, chỉ gắn với sức khỏe (Y tế và Thể dục).

Việc chúng ta đang lo lắng và tranh cãi về các môn lựa chọn/tự chọn trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 là có thể hiểu được nhưng e rằng có phần cảm tính và ít căn cứ trên mặt thực tiễn lẫn khoa học. Lưu ý, chương trình giáo dục phổ thông của miền Nam trước đây là sát (gần như bản sao) với chương trình giáo dục phổ thông của Nhật Bản!

Việc phân ban/phân luồng/hướng nghiệp từ phổ thông không những đúng đắn mà còn là một đòi hỏi.

Chúng ta hãy tham khảo thêm về giáo dục phổ thông trước 1945 ở Việt Nam. Chương trình được thực hiện trong 13 năm, chia làm 3 giai đoạn là Tiểu học (6 năm), Cao đẳng tiểu học (4 năm) và Trung học (3 năm). Tốt nghiệp Trung học thì lấy được bằng Tú tài.

Lưu ý, có bằng Tú tài là có thể đi làm công chức, làm nhà giáo…, gia nhập vào tầng lớp được gọi là trí thức trong xã hội; có uy tín, ảnh hưởng và được trọng vọng rất lớn. Mà đó mới chỉ là những người “tốt nghiệp phổ thông” thôi, không phải là tiến sĩ như bây giờ! Nói như thế để thấy, chương trình đào tạo của nhà trường phổ thông dưới thời Pháp ở Việt Nam là rất chuyên sâu, bài bản và thành tạo được năng lực thực thụ cho người học. Ngay cả người tốt nghiệp Tiểu học thôi cũng đã không tầm thường, còn tốt nghiệp Tú tài như ngôn ngữ bây giờ thì phải gọi là “thứ dữ”!

Tại sao chúng tôi so sánh với quá khứ chứ không so sánh với các nền giáo dục tiên tiến hiện tại trên thế giới? Câu trả lời có lẽ ai cũng tự thấy được: chúng ta đang tụt hậu so với chính mình trong diễn trình lịch sử giáo dục!

Nhìn vào chất lượng giáo dục và cách ứng xử đối với bằng cấp trong giáo dục hiện nay thì khó mà không thừa nhận rằng nền giáo dục Việt Nam đang hạ chuẩn. Là “hạ chuẩn” chứ không phải “dưới chuẩn”, nghĩa là nó tự mình ngày càng dễ dãi và từ bỏ dần các mục tiêu chất lượng cao. Nói như thế không đồng nghĩa với việc giáo dục Việt Nam đang giảm áp lực. Ngược lại, áp lực càng ngày càng lớn, nhưng nó sinh ra từ đâu và có giúp gì cho chất lượng giáo dục hay không lại là một câu chuyện khác, nếu không nói là đã trở thành vấn đề nhức nhối cho toàn xã hội. Để tránh loãng chủ đề trọng tâm, câu chuyện này chúng tôi sẽ xin được tiếp tục bàn sâu hơn ở một bài viết khác.

Chúng ta bị trói buộc trong thói quen và lối nghĩ cũ (mà cái “cũ” ấy cũng chỉ là cũ của mấy chục năm gần đây) thành ra sợ hãi và lo lắng trước sự phân luồng, hướng nghiệp; rồi đến phản đối việc tự chọn/lựa chọn môn học ở cấp THPT. Xin chớ quên rằng, chất lượng giáo dục và đào tạo ở Việt Nam hiện nay đang rất thấp so với mặt bằng chung của thế giới. Ngay cả đại học Việt Nam cũng bị nhiều người không ngại ngần mà gọi là “Trung học phổ thông cấp 4”! Chúng ta cần vượt qua những rào cản của quá khứ, hướng đến giáo dục con người trên tinh thần thực dụng và khai phóng, không thể kéo dài thời gian trẻ con của người học quá lâu như nó đang là.

(*) Chú thích: Ngô Minh Oanh (chủ biên), Giáo dục phổ thông miền Nam Việt Nam (1954 - 1975), NXB Tổng hợp TP.HCM, 2019
 

Theo Thái Hạo/NNVN

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

THƯ VIỆN ẢNH ĐẸP
35021b9c0ee1cfbf96f0-1.jpg ffc69024855944071d48-1.jpg 87e8e87cfd013c5f6510-1.jpg f7a58a679f1a5e44070b-1.jpg 5b9e981a8d674c391576-1.jpg dfefc79bd2e613b84af7-1.jpg 02ac9b4b8e364f681627-1.jpg 142989b99cc45d9a04d5-1.jpg fe3d1d75bf087e562719.jpg 94d3461b53669238cb77-1.jpg f38c46ee539392cdcb82-1.jpg 7f5885f9908451da0895-1.jpg e5c4472a52579309ca46-1.jpg 3b20a26fb712764c2f03-1.jpg 0506885d9d205c7e0531-1.jpg 1389b67fa302625c3b13-1.jpg f69297bc83c1429f1bd0-1.jpg 33f61d080875c92b9064-1.jpg e71f3a932feeeeb0b7ff-1.jpg 3b4258344c498d17d458-2-1.jpg aecc18440d39cc679528-1.jpg 01b53b002e7def23b66c-1.jpg 7536f22be75626087f47-1.jpg f87058784d058c5bd514-1.jpg 48dd535d4620877ede31-1.jpg ea6a58024d7f8c21d56e-1-1.jpg 4f0be64af33732696b26-1.jpg b673068913f4d2aa8be5-1.jpg 1d4bb15da420657e3c31-1.jpg d5502603818e4ad0139f.jpg c364cdd36a5ea100f84f.jpg 4126eb8e4c03875dde12.jpg 520c873d23b0e8eeb1a1.jpg 8f815695f21839466009.jpg eb2c4421e0ac2bf272bd.jpg cd43fd4859c5929bcbd4-1.jpg 0905f0a2572f9c71c53e.jpg a7896047c7ca0c9455db.jpg 0b4698843f09f457ad18.jpg f369334897c55c9b05d4.jpg d203ce4d69c0a29efbd1.jpg b91ad73673bbb8e5e1aa-1.jpg 35b9c64f61c2aa9cf3d3.jpg d9977394d7191c474508.jpg b94a739fd4121f4c4603.jpg 2799f500528d99d3c09c-1.jpg 370c09e6ae6b65353c7a.jpg 3b96701bd7961cc84587.jpg IMG-8018-2.jpg IMG-8016-1.jpg IMG-8013-1.jpg IMG-8015-1.jpg IMG-8020-1.jpg IMG-8014-1.jpg IMG-8021-1.jpg IMG-8007-1.jpg IMG-8017-1.jpg IMG-5494.jpg IMG-5518.jpg IMG-5501.jpg IMG-5507.jpg IMG-5513.jpg IMG-5493.jpg IMG-5517.jpg IMG-5500.jpg IMG-5505.jpg IMG-5512.jpg IMG-5489-1.jpg IMG-5516.jpg IMG-5498.jpg IMG-5504.jpg IMG-5510.jpg IMG-5515.jpg IMG-5497.jpg IMG-5529.jpg IMG-5503.jpg IMG-5509.jpg IMG-5514.jpg TS9-3886-2.jpg TS9-3861-2.jpg TS9-3794-2.jpg TS9-3905-1.jpg TS9-3865-1.jpg TS9-3830-2.jpg TS9-3931-2.jpg TS9-3853-2.jpg TS9-3948-1.jpg TS9-3856-2.jpg TS9-3760-2.jpg NIK-5090.jpg NIK-5045.jpg NIK-4980.jpg NIK-4997.jpg NIK-5102.jpg NIK-5054.jpg NIK-4995.jpg NIK-5014.jpg NIK-5108.jpg NIK-5072.jpg NIK-5015.jpg NIK-5118.jpg NIK-5078.jpg NIK-5034.jpg NIK-4996.jpg IMG-8507.jpg 15777046-1794464720803325-4664872810918106109-o-1.jpg NIK-6861-1.jpg DSC-2031.jpg IMG-8487.jpg IMG-8493.jpg FN1A8305.jpg cup-bb-17.jpg IMG-8495.jpg 44251966-2566673110013320-125322030391230464-n.jpg NIK4938.jpg NIK7698.jpg cup-bb-17.jpg dan-phong.jpg gaogiong.jpg gothap.jpg langcu.jpg langhoa.jpg dongsen.jpg
THỐNG KÊ TRUY CẬP
  • Đang truy cập17
  • Máy chủ tìm kiếm2
  • Khách viếng thăm15
  • Hôm nay1,210
  • Tháng hiện tại48,328
  • Tổng lượt truy cập1,315,285
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây